ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Πώς θα γίνει το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά

Ημερίδα διαβούλευσης πραγματοποιήθηκε στη Σταυρούπολη

 19/04/2019 06:21

Πώς θα γίνει το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά

Ημερίδα διαβούλευσης για τη δημιουργία του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στο χώρο του κτιρίου Α2 εντός του πρώην στρατοπέδου «Παύλου Μελά», πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο «Χρήστος Τσακίρης» στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης, παρουσία υφυπουργών, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, του αναπληρωτή γενικού προξένου της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη, ιστορικών, μουσειολόγων και άλλων ειδικών επιστημόνων.

Το κτίριο Α2 με πρόσοψη επί της οδού Λαγκαδά, είναι το ένα από τα δύο μεγάλα ιστορικά κτιριακά συγκροτήματα, τα οποία βρίσκονται μέσα στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά» (το άλλο είναι το Α3). Τα δύο κτίρια ανεγέρθηκαν πριν από περίπου εκατόν είκοσι χρόνια και μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του στρατοπέδου - από την οθωμανική περίοδο και τους βαλκανικούς πολέμους μέχρι και τη γερμανική κατοχή - αποτυπώθηκαν στη «συλλογική μνήμη» ως τόποι μαρτυρίου, προσφυγιάς, διωγμών και εκτελέσεων, αλλά και ως σύμβολα ηρωισμού, αυταπάρνησης και αντίστασης.

Έπειτα από την απόδοση, προ διετίας, του στρατοπέδου «Παύλου Μελά» στην τοπική κοινωνία, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση για την ανακατασκευή του Α2, ώστε, μετά την ανακατασκευή και την ανάπλασή του, το ένα τμήμα του να αποτελέσει κτίριο διοίκησης του δήμου Παύλου Μελά και ένα άλλο τμήμα να στεγάσει το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Παράλληλα, προχωρούν οι προκατασκευαστικές ενέργειες για το Α3 και την ανάπλαση του υπαίθριου χώρου του πρώην στρατοπέδου, ως μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού στην προοπτική δημιουργίας και του «Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά», στα όρια του πρώην στρατοπέδου.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν και μίλησαν, ο δήμαρχος Παύλου Μελά, Δημήτρης Δεμουρτζίδης, η υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας - Θράκης) Ελευθερία Χατζηγεωργίου, ο υφυπουργός του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, Στάθης Γιαννακίδης, ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη Carsten Muller, oι ιστορικοί Στράτος Δορδανάς και Γιώργος Αντωνίου, κ.ά..

Την εκδήλωση διοργάνωσαν στελέχη της σύμπραξης που δημιουργήθηκε για το έργο, από την Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ), τη Μονάδα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (ΜΟΔ ΑΕ) του υπουργείου Οικονομίας και τον δήμο Παύλου Μελά, υπό την αιγίδα των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομίας και Ανάπτυξης.

Δεμουρτζίδης: «Είναι επιτέλους καιρός να αποκτήσει αυτό το παρελθόν τη σημασία που του αξίζει» 

Ο δήμαρχος αναφέρθηκε στη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα του ΥΠΟΙΚΑΝ, το ΕΠΑΝΕΜ, από το οποίο εξασφαλίζονται περίπου δυόμιση, από τα τέσσερα εκατομμύρια εκατόν πενήντα χιλιάδες ευρώ, που απαιτούνται για την ανακατασκευή του κτιριακού συγκροτήματος και τα οποία θα εξευρεθούν από άλλες πηγές. Το κτίριο θα στεγάσει υπηρεσίες του δήμου και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, είπε ο κ. Δεμουρτζίδης και πρόσθεσε: «Με την κατάλληλη διαμόρφωση των κτιρίων εσωτερικά και εξωτερικά επιτυγχάνεται η λειτουργική επανένταξη τους στον ιστό της πόλης, συμβάλλοντας άμεσα και έμμεσα στην οικονομική και κοινωνική ανατροφοδότηση των αστικών περιοχών». Ευχαρίστησε την κυβέρνηση για τις ενέργειες της για την απόδοση του μητροπολιτικού πάρκου προ διετίας στην τοπική κοινωνία, χωρίς την οποία δε θα μπορούσε να προχωρήσει, όπως είπε, ο σχεδιασμός για το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά και για το μουσείο. 

Χαιρετισμός αναπληρωτή γενικού προξένου της ΟΔΓ Carsten Muller 

Ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της ΟΔΓ στη Θεσσαλονίκη Carsten Muller αναφέρθηκε σε παιδικά βιώματα, μεγαλώνοντας στην πόλη Stadtallendorf - μέχρι τη δεκαετία του 1960 ονομαζόταν Allendorf - εκατό χιλιόμετρα βόρεια της Φραγκφούρτης, όπου το 1988 σαράντα χρόνια μετά τον Β'ΠΠ ανεγέρθηκε ένα μνημείο για τα θύματα του ναζισμού. 

Ο ίδιος και οι άλλοι κάτοικοι της πόλης αντίκριζαν το τεράστιο βιομηχανικό συγκρότημα, που δέσποζε σε κοντινή απόσταση, που εκείνη την εποχή στέγαζε εκθέσεις και κάποιες εταιρίες, όμως αυτός ο ίδιος χώρος αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, «ανθρώπων, είκοσι ενός εθνικοτήτων» κατά τη ναζιστική περίοδο. Σε αυτό το θηριώδες συγκρότημα, το «τέλεια καμουφλαρισμένο από την πυκνή δάσωση», κατά το διάστημα 1938-39, δύο γερμανικές εμπορικές εταιρίες ξεκίνησαν να κατασκευάζουν εκρηκτικές ύλες, ΤΝΤ, χημικά και άλλα υλικά για τη γόμωση για βομβών και ναρκών θαλάσσης για λογαριασμό του γερμανικού στρατού, είπε ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της ΟΔΓ και συνέχισε: «Το 1941 οι εξαναγκασμένοι σε καταναγκαστικά έργα εργάτες έφτασαν τους 17.000. Τον Αύγουστο του 1944 έφτασαν σε ένα κοντινό camp, παράρτημα του Buchenwald, άλλες χίλιες γυναίκες, εβραίες, από την Ουγγαρία». 

Ο κ. Muller θυμάται χαρακτηριστικά ότι όταν ήταν παιδί, συγγενείς του, ο παππούς του - ο οποίος πολέμησε στο Ανατολικό Μέτωπο και φυλακίστηκε για πολλά χρόνια στην Σιβηρία -όσο και άλλοι κάτοικοι, για μεγάλο διάστημα μετά τον πόλεμο, δεν αναφερόταν σε όσα τραγικά συνέβησαν εκεί. Επεδείκνυαν παντελή «έλλειψη ενδιαφέροντος» για το τι είχε γίνει εκεί. Ακόμη και γονείς του κ. Muller - τότε στην ηλικία των είκοσι ετών - αγνοούσαν παντελώς αυτά τα γεγονότα, παρόλο που το συγκρότημα βρισκόταν πολύ κοντά στο σπίτι τους. Το ίδιο και οι άλλοι κάτοικοι της πόλης, οι οποίοι δεν εκδήλωναν κανένα ενδιαφέρον, να μάθουν τι είχε συμβεί εκεί στη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου. Η πόλη για μεγάλο διάστημα δεν αναφερόταν στο παρελθόν της. «Ένας γερμανός δημοσιογράφος, εκδότης και σκηνοθέτης ο Ralph Giordano που ασχολήθηκε με το Ολοκαύτωμα και τις συνέπειες του, περιέγραψε αυτή την έλλειψη ενδιαφέροντος μετά το 1945, ως μια «δεύτερη ενοχή», μια καταστολή και άρνηση της πρώτης ενοχής» είπε ο κ. Muller. Ο κ. Muller σημείωσε, ότι μόλις κατά τη δεκαετία του '80, μετά από αίτημα των Πρασίνων άρχισε να συζητείται στην πόλη η ανάδειξη της τοπικής μνήμης για τις βιαιότητες των ναζί στην περιοχή και έπειτα από λίγα χρόνια στήθηκε και το μνημείο για τα θύματα της ναζιστικής περιόδου. Ο κ. Muller ανέφερε, ότι όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον κ. Δεμουρτζίδη συζήτησε μαζί του για την προοπτική δημιουργίας του χώρου μνήμης στο πάρκο του «Παύλου Μελά» και μεσολάβησε, ώστε να αλληλογραφήσουν απευθείας με την πόλη του Stadtallendorf . Πρόσθεσε ότι έχει και θα επιδώσει στον δήμαρχο Παύλου Μελά την απαντητική επιστολή από τις αρχές του Stadtallendorf για να επικοινωνήσουν και να μοιραστούν τις εμπειρίες των δύο περιοχών την περίοδο του ναζισμού και να έρθουν σε επαφή για την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης. 

Δηλώσεις ιστορικών Στ. Δορδανά και Γ. Αντωνίου

Σε δηλώσεις του, στο περιθώριο της ημερίδας, ο ιστορικός Στράτος Δορδανάς τόνισε ότι είναι ευκαιρία να αναδειχθεί η ιστορία και του στρατοπέδου Παύλου Μελά, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Β. Ελλάδας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της κατοχής και της εθνικής αντίστασης. Ο κ. Δορδανάς τόνισε ότι είναι σημαντικό να περιλαμβάνει ντοκουμέντα από την περίοδο της τριπλής κατοχής και να αναδείξει τόσο τις ηρωικές, αλλά και τις σκοτεινές στιγμές της ιστορίας εκείνης της περιόδου. «Μας ενδιαφέρει η οπτική και η πρόσληψη αυτών των φαινομένων μέχρι σήμερα από το κοινωνικό σώμα» δήλωσε ο κ. Δορδανάς. Από την πλευρά του, ο ιστορικός Γιώργος Αντωνίου υπογράμμισε ότι το πρώην στρατόπεδο εκείνη την περίοδο της ναζιστικής κατοχής ήταν «ο φόβος και ο τρόμος», καθώς μέσα σε αυτό εγκλείστηκαν χιλιάδες από τις ναζιστικές δυνάμεις, βασανίστηκαν και πολλοί εκτελέστηκαν. «Είναι σημαντική παρακαταθήκη για το μέλλον της Θεσσαλονίκης, να υπενθυμίσουμε , να προσπαθήσουμε να εκπαιδεύσουμε τη νέα γενιά, όχι μόνο με γνώσεις, αλλά και με κατανόηση για την περίοδο της κατοχής. Στην ουσία να την εξοπλίσουμε για το μέλλον, όχι μόνο να την μορφώσουμε για το παρελθόν» δήλωσε ο κ. Αντωνίου.

Χατζηγεωργίου: Δικαίωση πολυετούς αγώνα

«Το στρατόπεδο Παύλου Μελά αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της πόλης μας» τόνισε στην ομιλία της η υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας - Θράκης) Ελευθερία Χατζηγεωργίου, υπογραμμίζοντας ότι «από την Οθωμανική περίοδο και τους βαλκανικούς πολέμους μέχρι και τη γερμανική κατοχή», αποτύπωσε με μελανά χρώματα τη συλλογική μνήμη της πόλης. «Μια μνήμη γεμάτη πολέμους, συγκρούσεις, προσφυγιά, αλλά και αγώνες αντίστασης. Αγώνες που δόθηκαν στο όνομα της ελευθερίας του τόπου μας, αλλά και της προάσπισης των δημοκρατικών αξιών μας» τόνισε η κ. Χατζηγεωργίου. «Αυτοί οι αγώνες δεν ξεχάστηκαν. Αυτό ήρθαμε να επιβεβαιώσουμε σήμερα εδώ, μέσα από την παρουσίαση των εργασιών προόδου για τη δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά».

Η υφυπουργός υπενθύμισε ότι και «η παραχώρηση του στρατοπέδου στο δήμο Παύλου Μελά αποτέλεσε τη δικαίωση ενός μεγάλου, ενός πολυετούς αγώνα» για ποιότητα ζωής, που έδωσαν ο δήμος, οι κάτοικοι, τα κινήματα, οι απλοί πολίτες και ο οποίος έγινε πράξη προ διετίας, με τη συμφωνία οριστικής απόδοσης του στρατοπέδου από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας, ενώ στο ενδιάμεσο διάστημα δόθηκαν λύσεις και διαδικαστικά θέματα.

«Έτσι, με παρέμβαση του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης βρέθηκαν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες τεχνικές και οικοδομικές παρεμβάσεις στα 83 ακίνητα που ορίστηκαν ως αντιστάθμισμα από τον δήμο Παύλου Μελά προς το ΤΕΘΑ με βάση τη συμφωνία» είπε η κ. Χατζηγεωργίου. Πρόκειται για «μια διαδικασία αποκατάστασης που έχει ήδη ολοκληρωθεί και το μόνο πλέον που εκκρεμεί είναι η οριστική συμβολαιογραφική μεταβίβαση των ακινήτων από τον δήμο στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας».

«Υπό αυτό το πρίσμα, η μετατροπή του στρατοπέδου σε μητροπολιτικό πάρκο αποκτά υπερτοπικό χαρακτήρα, αποτελώντας μια ανάσα πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής, όχι μόνο για τη Δυτική Θεσσαλονίκη αλλά για ολόκληρο τον αστικό ιστό» πρόσθεσε η κ. Χατζηγεωργίου.

Η υφυπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στο έργο της σύμπραξης - ανάμεσα στην Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ), τη Μονάδα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (ΜΟΔ ΑΕ) του Υπουργείου Οικονομίας και τον δήμο Παύλου Μελά - που επέφερε την ωρίμανση των κτιριακών μελετών και αδειών, για το κτίσμα Α2 όπου θα στεγαστεί το μουσείο Εθνικής Αντίστασης, την εξασφάλιση της χρηματοδότησης, την προώθηση των μουσειολογικών και άλλων εργασιών και πρόσθεσε : «Με βάση αυτή την εξέλιξη, αναμένουμε την άμεση έναρξη των εργασιών αυτών».

Η κ. Χατζηγεωργίου τόνισε ότι παράλληλα, συνεχίζονται οι προκατασκευαστικές ενέργειες και για το κτίριο Α3, αλλά και συνολικά για το μητροπολιτικό πάρκο, όπως, η εκπόνηση χωρικού σχεδίου, η σύνταξη γεωτεχνικής μελέτης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κ.ά..

Ταυτόχρονα, επεσήμανε ότι προχωρά και ο σχεδιασμός για την ανάπλαση του υπαίθριου χώρου - για την οποία ήδη εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση - για τη δημιουργία ενός χώρου πρασίνου, με υποδομές που θα στηρίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με δενδροφυτεύσεις, με αναψυκτήρια, με χώρους στάθμευσης και πρόσθεσε : «Συνεπώς και για το έργο της ανάπλασης αναμένουμε την άμεση εκκίνηση των εργασιών».

Η κ. Χατζηγεωργίου υπογράμμισε ότι «κομβικό σημείο» για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό αποτελεί η δημιουργία ενός μητροπολιτικού φορέα διαχείρισης του έργου, με τον επικεφαλής του, από τον οικείο δήμο και με πνεύμα συνεργασίας με την Πολιτεία «για την όσμωση των κοινών μας οραμάτων, όχι μόνο για το ιστορικό μας παρελθόν αλλά και για το παρόν και το μέλλον μας» και συνέχισε :

«Για τους λόγους αυτούς, το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά, μετατρέπει τις πολυμορφικές εστίες του σε κοινωνικό αγαθό όλων των κατοίκων της πόλης. Γιατί αυτό το αγαθό, όπως και οι αγώνες της Εθνικής Αντίστασης, δεν αποτελεί κεκτημένο μιας μόνο περιοχής και ενός μόνο φορέα, αλλά μιας ολόκληρης πόλης, με σημείο συνάντησης το ίδιο το μητροπολιτικό πάρκο. Ένα σημείο κοινών αγώνων, κοινών στόχων και κοινών προσδοκιών για μια καλύτερη ποιότητα ζωής και μια πραγματική συλλογική μνήμη. Αυτό ας γίνει το πρότυπο και το παράδειγμά μας για τις επόμενες γενιές αλλά και για τις επόμενες δράσεις και πρωτοβουλίες μας».

Γιαννακίδης: Συνολικά απαιτείται δαπάνη 54 εκατομμυρίων ευρώ

Ο υφυπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης Στάθης, Γιαννακίδης, επεσήμανε ότι η εκδήλωση αυτή δεν έχει μόνο τη διάσταση της οφειλόμενης τιμής προς την Εθνική Αντίσταση, αλλά και αφορμής για να συζητηθούν οι τρόποι, που «ο χώρος αυτός θα γίνει τόπος δημιουργίας, τόπος δράσεων, τόπος συνεύρεσης των πολιτών, τόπος ανάδειξης ιστορικής μνήμης και σημείο αναφοράς για παρόμοιες δράσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα. Και αυτός ο χώρος θα βρίσκεται μέσα σε ένα μητροπολιτικό πάρκο, το μεγαλύτερο της Θεσσαλονίκης, έναν χώρο άνω των τριακοσίων τριάντα στρεμμάτων, που τόσο έχουν ανάγκη οι πολίτες του πολεοδομικού συγκροτήματος» είπε ο κ. Γιαννακίδης.

Ο υφυπουργός υπενθύμισε επίσης την χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής, όπου εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία η πολιτική απόφαση της κυβέρνησης, μετά το σχετικό πόρισμα της Βουλής, για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων, των απαράγραπτων αξιώσεων της χώρας που αποτελεί φόρο τιμής στα θύματα της θηριωδίας, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός».

Ο κ. Γιαννακίδης υπογράμμισε ότι «αυτή η συζήτηση έχει νόημα» μετά την απόδοση του πρώην στρατοπέδου από το ΤΕΘΑ στο δήμο, προ διετίας, χάρη στις ενέργειες της σημερινής κυβέρνησης, μετά την ένταξη τον Οκτώβριο του 2018 στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της χρηματοδότησης των μελετών αναστήλωσης των κτιρίων Α2 και Α3, με το ποσό των 420.000 ευρώ και έπειτα και από την ένταξη του έργου, το Νοέμβριο του 2018, στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΕΠΑΝΕΚ) του ΥΠΟΙΚΑΝ και της χρηματοδότησης, με το ποσό των 2,5 εκατ. ευρώ των έργων «αναστήλωσης και δημιουργικής επανάχρησης του κτιρίου Α2», που θα στεγάσει διοικητικές υπηρεσίες του δήμου και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Ταυτόχρονα, όπως είπε ο υφυπουργός, προγραμματίζεται η δημιουργία (στο κτίριο των πρώην Φυλακών) του «Μουσείου Μικρασιατικού και Ποντιακού Προσφυγικού Ελληνισμού», ώστε τα δύο μουσεία να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, αφού όπως τόνισε, «οι αναφορές τους συνθέτουν το σύνολο της συλλογικής μνήμης της πόλης, της ευρύτερης Θεσσαλονίκης, που είναι ταυτόχρονα μνήμη προσφυγιάς, μνήμη μαρτυρίου και μνήμη αγώνα και αντίστασης».

Ο κ. Γιαννακίδης υπογράμμισε τη συμβολή της ΜΟΔ του ΥΠΟΙΚΑΝ, η οποία μετέχει στην τοπική σύμπραξη φορών και υποστηρίζει και προωθεί την ωρίμανση των έργων. Ανέφερε, επίσης, ότι η δημιουργία του ολοκληρωμένου μητροπολιτικού πάρκου Παύλου Μελά απαιτεί μια μεγάλη επενδυτική προσπάθεια, που εκτός των παραπάνω πόρων θα χρηματοδοτηθεί και από το ΠΕΠ Κ. Μακεδονίας του τρέχοντος ΕΣΠΑ.

«Η συνολική επένδυση, σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό που έχει εκπονηθεί από τον δήμο Παύλου Μελά, απαιτεί δαπάνη ύψους περίπου 54 εκατ. ευρώ. Δυνητικές πηγές χρηματοδοτήσεων για την ολοκλήρωση του έργου μπορούν να αποτελέσουν το νέο ΕΣΠΑ, η ΕΤΕΠ, αλλά και αυτοτελής μόχλευση με χρήση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, στο πλαίσιο ενός Δημοτικού Ταμείου (Cityledfund), όπου θα συναρθρωθούν δημόσιοι και ιδιωτικοί επενδυτικοί πόροι» ανέφερε ο κ. Γιαννακίδης.

ΑΠΕ/ΜΠΕ

Ημερίδα διαβούλευσης για τη δημιουργία του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στο χώρο του κτιρίου Α2 εντός του πρώην στρατοπέδου «Παύλου Μελά», πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο «Χρήστος Τσακίρης» στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης, παρουσία υφυπουργών, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, του αναπληρωτή γενικού προξένου της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη, ιστορικών, μουσειολόγων και άλλων ειδικών επιστημόνων.

Το κτίριο Α2 με πρόσοψη επί της οδού Λαγκαδά, είναι το ένα από τα δύο μεγάλα ιστορικά κτιριακά συγκροτήματα, τα οποία βρίσκονται μέσα στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά» (το άλλο είναι το Α3). Τα δύο κτίρια ανεγέρθηκαν πριν από περίπου εκατόν είκοσι χρόνια και μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του στρατοπέδου - από την οθωμανική περίοδο και τους βαλκανικούς πολέμους μέχρι και τη γερμανική κατοχή - αποτυπώθηκαν στη «συλλογική μνήμη» ως τόποι μαρτυρίου, προσφυγιάς, διωγμών και εκτελέσεων, αλλά και ως σύμβολα ηρωισμού, αυταπάρνησης και αντίστασης.

Έπειτα από την απόδοση, προ διετίας, του στρατοπέδου «Παύλου Μελά» στην τοπική κοινωνία, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση για την ανακατασκευή του Α2, ώστε, μετά την ανακατασκευή και την ανάπλασή του, το ένα τμήμα του να αποτελέσει κτίριο διοίκησης του δήμου Παύλου Μελά και ένα άλλο τμήμα να στεγάσει το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Παράλληλα, προχωρούν οι προκατασκευαστικές ενέργειες για το Α3 και την ανάπλαση του υπαίθριου χώρου του πρώην στρατοπέδου, ως μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού στην προοπτική δημιουργίας και του «Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά», στα όρια του πρώην στρατοπέδου.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν και μίλησαν, ο δήμαρχος Παύλου Μελά, Δημήτρης Δεμουρτζίδης, η υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας - Θράκης) Ελευθερία Χατζηγεωργίου, ο υφυπουργός του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, Στάθης Γιαννακίδης, ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη Carsten Muller, oι ιστορικοί Στράτος Δορδανάς και Γιώργος Αντωνίου, κ.ά..

Την εκδήλωση διοργάνωσαν στελέχη της σύμπραξης που δημιουργήθηκε για το έργο, από την Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ), τη Μονάδα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (ΜΟΔ ΑΕ) του υπουργείου Οικονομίας και τον δήμο Παύλου Μελά, υπό την αιγίδα των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομίας και Ανάπτυξης.

Δεμουρτζίδης: «Είναι επιτέλους καιρός να αποκτήσει αυτό το παρελθόν τη σημασία που του αξίζει» 

Ο δήμαρχος αναφέρθηκε στη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα του ΥΠΟΙΚΑΝ, το ΕΠΑΝΕΜ, από το οποίο εξασφαλίζονται περίπου δυόμιση, από τα τέσσερα εκατομμύρια εκατόν πενήντα χιλιάδες ευρώ, που απαιτούνται για την ανακατασκευή του κτιριακού συγκροτήματος και τα οποία θα εξευρεθούν από άλλες πηγές. Το κτίριο θα στεγάσει υπηρεσίες του δήμου και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, είπε ο κ. Δεμουρτζίδης και πρόσθεσε: «Με την κατάλληλη διαμόρφωση των κτιρίων εσωτερικά και εξωτερικά επιτυγχάνεται η λειτουργική επανένταξη τους στον ιστό της πόλης, συμβάλλοντας άμεσα και έμμεσα στην οικονομική και κοινωνική ανατροφοδότηση των αστικών περιοχών». Ευχαρίστησε την κυβέρνηση για τις ενέργειες της για την απόδοση του μητροπολιτικού πάρκου προ διετίας στην τοπική κοινωνία, χωρίς την οποία δε θα μπορούσε να προχωρήσει, όπως είπε, ο σχεδιασμός για το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά και για το μουσείο. 

Χαιρετισμός αναπληρωτή γενικού προξένου της ΟΔΓ Carsten Muller 

Ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της ΟΔΓ στη Θεσσαλονίκη Carsten Muller αναφέρθηκε σε παιδικά βιώματα, μεγαλώνοντας στην πόλη Stadtallendorf - μέχρι τη δεκαετία του 1960 ονομαζόταν Allendorf - εκατό χιλιόμετρα βόρεια της Φραγκφούρτης, όπου το 1988 σαράντα χρόνια μετά τον Β'ΠΠ ανεγέρθηκε ένα μνημείο για τα θύματα του ναζισμού. 

Ο ίδιος και οι άλλοι κάτοικοι της πόλης αντίκριζαν το τεράστιο βιομηχανικό συγκρότημα, που δέσποζε σε κοντινή απόσταση, που εκείνη την εποχή στέγαζε εκθέσεις και κάποιες εταιρίες, όμως αυτός ο ίδιος χώρος αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, «ανθρώπων, είκοσι ενός εθνικοτήτων» κατά τη ναζιστική περίοδο. Σε αυτό το θηριώδες συγκρότημα, το «τέλεια καμουφλαρισμένο από την πυκνή δάσωση», κατά το διάστημα 1938-39, δύο γερμανικές εμπορικές εταιρίες ξεκίνησαν να κατασκευάζουν εκρηκτικές ύλες, ΤΝΤ, χημικά και άλλα υλικά για τη γόμωση για βομβών και ναρκών θαλάσσης για λογαριασμό του γερμανικού στρατού, είπε ο αναπληρωτής γενικός πρόξενος της ΟΔΓ και συνέχισε: «Το 1941 οι εξαναγκασμένοι σε καταναγκαστικά έργα εργάτες έφτασαν τους 17.000. Τον Αύγουστο του 1944 έφτασαν σε ένα κοντινό camp, παράρτημα του Buchenwald, άλλες χίλιες γυναίκες, εβραίες, από την Ουγγαρία». 

Ο κ. Muller θυμάται χαρακτηριστικά ότι όταν ήταν παιδί, συγγενείς του, ο παππούς του - ο οποίος πολέμησε στο Ανατολικό Μέτωπο και φυλακίστηκε για πολλά χρόνια στην Σιβηρία -όσο και άλλοι κάτοικοι, για μεγάλο διάστημα μετά τον πόλεμο, δεν αναφερόταν σε όσα τραγικά συνέβησαν εκεί. Επεδείκνυαν παντελή «έλλειψη ενδιαφέροντος» για το τι είχε γίνει εκεί. Ακόμη και γονείς του κ. Muller - τότε στην ηλικία των είκοσι ετών - αγνοούσαν παντελώς αυτά τα γεγονότα, παρόλο που το συγκρότημα βρισκόταν πολύ κοντά στο σπίτι τους. Το ίδιο και οι άλλοι κάτοικοι της πόλης, οι οποίοι δεν εκδήλωναν κανένα ενδιαφέρον, να μάθουν τι είχε συμβεί εκεί στη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου. Η πόλη για μεγάλο διάστημα δεν αναφερόταν στο παρελθόν της. «Ένας γερμανός δημοσιογράφος, εκδότης και σκηνοθέτης ο Ralph Giordano που ασχολήθηκε με το Ολοκαύτωμα και τις συνέπειες του, περιέγραψε αυτή την έλλειψη ενδιαφέροντος μετά το 1945, ως μια «δεύτερη ενοχή», μια καταστολή και άρνηση της πρώτης ενοχής» είπε ο κ. Muller. Ο κ. Muller σημείωσε, ότι μόλις κατά τη δεκαετία του '80, μετά από αίτημα των Πρασίνων άρχισε να συζητείται στην πόλη η ανάδειξη της τοπικής μνήμης για τις βιαιότητες των ναζί στην περιοχή και έπειτα από λίγα χρόνια στήθηκε και το μνημείο για τα θύματα της ναζιστικής περιόδου. Ο κ. Muller ανέφερε, ότι όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον κ. Δεμουρτζίδη συζήτησε μαζί του για την προοπτική δημιουργίας του χώρου μνήμης στο πάρκο του «Παύλου Μελά» και μεσολάβησε, ώστε να αλληλογραφήσουν απευθείας με την πόλη του Stadtallendorf . Πρόσθεσε ότι έχει και θα επιδώσει στον δήμαρχο Παύλου Μελά την απαντητική επιστολή από τις αρχές του Stadtallendorf για να επικοινωνήσουν και να μοιραστούν τις εμπειρίες των δύο περιοχών την περίοδο του ναζισμού και να έρθουν σε επαφή για την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης. 

Δηλώσεις ιστορικών Στ. Δορδανά και Γ. Αντωνίου

Σε δηλώσεις του, στο περιθώριο της ημερίδας, ο ιστορικός Στράτος Δορδανάς τόνισε ότι είναι ευκαιρία να αναδειχθεί η ιστορία και του στρατοπέδου Παύλου Μελά, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Β. Ελλάδας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της κατοχής και της εθνικής αντίστασης. Ο κ. Δορδανάς τόνισε ότι είναι σημαντικό να περιλαμβάνει ντοκουμέντα από την περίοδο της τριπλής κατοχής και να αναδείξει τόσο τις ηρωικές, αλλά και τις σκοτεινές στιγμές της ιστορίας εκείνης της περιόδου. «Μας ενδιαφέρει η οπτική και η πρόσληψη αυτών των φαινομένων μέχρι σήμερα από το κοινωνικό σώμα» δήλωσε ο κ. Δορδανάς. Από την πλευρά του, ο ιστορικός Γιώργος Αντωνίου υπογράμμισε ότι το πρώην στρατόπεδο εκείνη την περίοδο της ναζιστικής κατοχής ήταν «ο φόβος και ο τρόμος», καθώς μέσα σε αυτό εγκλείστηκαν χιλιάδες από τις ναζιστικές δυνάμεις, βασανίστηκαν και πολλοί εκτελέστηκαν. «Είναι σημαντική παρακαταθήκη για το μέλλον της Θεσσαλονίκης, να υπενθυμίσουμε , να προσπαθήσουμε να εκπαιδεύσουμε τη νέα γενιά, όχι μόνο με γνώσεις, αλλά και με κατανόηση για την περίοδο της κατοχής. Στην ουσία να την εξοπλίσουμε για το μέλλον, όχι μόνο να την μορφώσουμε για το παρελθόν» δήλωσε ο κ. Αντωνίου.

Χατζηγεωργίου: Δικαίωση πολυετούς αγώνα

«Το στρατόπεδο Παύλου Μελά αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της πόλης μας» τόνισε στην ομιλία της η υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας - Θράκης) Ελευθερία Χατζηγεωργίου, υπογραμμίζοντας ότι «από την Οθωμανική περίοδο και τους βαλκανικούς πολέμους μέχρι και τη γερμανική κατοχή», αποτύπωσε με μελανά χρώματα τη συλλογική μνήμη της πόλης. «Μια μνήμη γεμάτη πολέμους, συγκρούσεις, προσφυγιά, αλλά και αγώνες αντίστασης. Αγώνες που δόθηκαν στο όνομα της ελευθερίας του τόπου μας, αλλά και της προάσπισης των δημοκρατικών αξιών μας» τόνισε η κ. Χατζηγεωργίου. «Αυτοί οι αγώνες δεν ξεχάστηκαν. Αυτό ήρθαμε να επιβεβαιώσουμε σήμερα εδώ, μέσα από την παρουσίαση των εργασιών προόδου για τη δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά».

Η υφυπουργός υπενθύμισε ότι και «η παραχώρηση του στρατοπέδου στο δήμο Παύλου Μελά αποτέλεσε τη δικαίωση ενός μεγάλου, ενός πολυετούς αγώνα» για ποιότητα ζωής, που έδωσαν ο δήμος, οι κάτοικοι, τα κινήματα, οι απλοί πολίτες και ο οποίος έγινε πράξη προ διετίας, με τη συμφωνία οριστικής απόδοσης του στρατοπέδου από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας, ενώ στο ενδιάμεσο διάστημα δόθηκαν λύσεις και διαδικαστικά θέματα.

«Έτσι, με παρέμβαση του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης βρέθηκαν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες τεχνικές και οικοδομικές παρεμβάσεις στα 83 ακίνητα που ορίστηκαν ως αντιστάθμισμα από τον δήμο Παύλου Μελά προς το ΤΕΘΑ με βάση τη συμφωνία» είπε η κ. Χατζηγεωργίου. Πρόκειται για «μια διαδικασία αποκατάστασης που έχει ήδη ολοκληρωθεί και το μόνο πλέον που εκκρεμεί είναι η οριστική συμβολαιογραφική μεταβίβαση των ακινήτων από τον δήμο στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας».

«Υπό αυτό το πρίσμα, η μετατροπή του στρατοπέδου σε μητροπολιτικό πάρκο αποκτά υπερτοπικό χαρακτήρα, αποτελώντας μια ανάσα πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής, όχι μόνο για τη Δυτική Θεσσαλονίκη αλλά για ολόκληρο τον αστικό ιστό» πρόσθεσε η κ. Χατζηγεωργίου.

Η υφυπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στο έργο της σύμπραξης - ανάμεσα στην Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ), τη Μονάδα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (ΜΟΔ ΑΕ) του Υπουργείου Οικονομίας και τον δήμο Παύλου Μελά - που επέφερε την ωρίμανση των κτιριακών μελετών και αδειών, για το κτίσμα Α2 όπου θα στεγαστεί το μουσείο Εθνικής Αντίστασης, την εξασφάλιση της χρηματοδότησης, την προώθηση των μουσειολογικών και άλλων εργασιών και πρόσθεσε : «Με βάση αυτή την εξέλιξη, αναμένουμε την άμεση έναρξη των εργασιών αυτών».

Η κ. Χατζηγεωργίου τόνισε ότι παράλληλα, συνεχίζονται οι προκατασκευαστικές ενέργειες και για το κτίριο Α3, αλλά και συνολικά για το μητροπολιτικό πάρκο, όπως, η εκπόνηση χωρικού σχεδίου, η σύνταξη γεωτεχνικής μελέτης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κ.ά..

Ταυτόχρονα, επεσήμανε ότι προχωρά και ο σχεδιασμός για την ανάπλαση του υπαίθριου χώρου - για την οποία ήδη εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση - για τη δημιουργία ενός χώρου πρασίνου, με υποδομές που θα στηρίζονται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με δενδροφυτεύσεις, με αναψυκτήρια, με χώρους στάθμευσης και πρόσθεσε : «Συνεπώς και για το έργο της ανάπλασης αναμένουμε την άμεση εκκίνηση των εργασιών».

Η κ. Χατζηγεωργίου υπογράμμισε ότι «κομβικό σημείο» για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό αποτελεί η δημιουργία ενός μητροπολιτικού φορέα διαχείρισης του έργου, με τον επικεφαλής του, από τον οικείο δήμο και με πνεύμα συνεργασίας με την Πολιτεία «για την όσμωση των κοινών μας οραμάτων, όχι μόνο για το ιστορικό μας παρελθόν αλλά και για το παρόν και το μέλλον μας» και συνέχισε :

«Για τους λόγους αυτούς, το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά, μετατρέπει τις πολυμορφικές εστίες του σε κοινωνικό αγαθό όλων των κατοίκων της πόλης. Γιατί αυτό το αγαθό, όπως και οι αγώνες της Εθνικής Αντίστασης, δεν αποτελεί κεκτημένο μιας μόνο περιοχής και ενός μόνο φορέα, αλλά μιας ολόκληρης πόλης, με σημείο συνάντησης το ίδιο το μητροπολιτικό πάρκο. Ένα σημείο κοινών αγώνων, κοινών στόχων και κοινών προσδοκιών για μια καλύτερη ποιότητα ζωής και μια πραγματική συλλογική μνήμη. Αυτό ας γίνει το πρότυπο και το παράδειγμά μας για τις επόμενες γενιές αλλά και για τις επόμενες δράσεις και πρωτοβουλίες μας».

Γιαννακίδης: Συνολικά απαιτείται δαπάνη 54 εκατομμυρίων ευρώ

Ο υφυπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης Στάθης, Γιαννακίδης, επεσήμανε ότι η εκδήλωση αυτή δεν έχει μόνο τη διάσταση της οφειλόμενης τιμής προς την Εθνική Αντίσταση, αλλά και αφορμής για να συζητηθούν οι τρόποι, που «ο χώρος αυτός θα γίνει τόπος δημιουργίας, τόπος δράσεων, τόπος συνεύρεσης των πολιτών, τόπος ανάδειξης ιστορικής μνήμης και σημείο αναφοράς για παρόμοιες δράσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα. Και αυτός ο χώρος θα βρίσκεται μέσα σε ένα μητροπολιτικό πάρκο, το μεγαλύτερο της Θεσσαλονίκης, έναν χώρο άνω των τριακοσίων τριάντα στρεμμάτων, που τόσο έχουν ανάγκη οι πολίτες του πολεοδομικού συγκροτήματος» είπε ο κ. Γιαννακίδης.

Ο υφυπουργός υπενθύμισε επίσης την χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής, όπου εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία η πολιτική απόφαση της κυβέρνησης, μετά το σχετικό πόρισμα της Βουλής, για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων, των απαράγραπτων αξιώσεων της χώρας που αποτελεί φόρο τιμής στα θύματα της θηριωδίας, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός».

Ο κ. Γιαννακίδης υπογράμμισε ότι «αυτή η συζήτηση έχει νόημα» μετά την απόδοση του πρώην στρατοπέδου από το ΤΕΘΑ στο δήμο, προ διετίας, χάρη στις ενέργειες της σημερινής κυβέρνησης, μετά την ένταξη τον Οκτώβριο του 2018 στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της χρηματοδότησης των μελετών αναστήλωσης των κτιρίων Α2 και Α3, με το ποσό των 420.000 ευρώ και έπειτα και από την ένταξη του έργου, το Νοέμβριο του 2018, στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΕΠΑΝΕΚ) του ΥΠΟΙΚΑΝ και της χρηματοδότησης, με το ποσό των 2,5 εκατ. ευρώ των έργων «αναστήλωσης και δημιουργικής επανάχρησης του κτιρίου Α2», που θα στεγάσει διοικητικές υπηρεσίες του δήμου και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Ταυτόχρονα, όπως είπε ο υφυπουργός, προγραμματίζεται η δημιουργία (στο κτίριο των πρώην Φυλακών) του «Μουσείου Μικρασιατικού και Ποντιακού Προσφυγικού Ελληνισμού», ώστε τα δύο μουσεία να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, αφού όπως τόνισε, «οι αναφορές τους συνθέτουν το σύνολο της συλλογικής μνήμης της πόλης, της ευρύτερης Θεσσαλονίκης, που είναι ταυτόχρονα μνήμη προσφυγιάς, μνήμη μαρτυρίου και μνήμη αγώνα και αντίστασης».

Ο κ. Γιαννακίδης υπογράμμισε τη συμβολή της ΜΟΔ του ΥΠΟΙΚΑΝ, η οποία μετέχει στην τοπική σύμπραξη φορών και υποστηρίζει και προωθεί την ωρίμανση των έργων. Ανέφερε, επίσης, ότι η δημιουργία του ολοκληρωμένου μητροπολιτικού πάρκου Παύλου Μελά απαιτεί μια μεγάλη επενδυτική προσπάθεια, που εκτός των παραπάνω πόρων θα χρηματοδοτηθεί και από το ΠΕΠ Κ. Μακεδονίας του τρέχοντος ΕΣΠΑ.

«Η συνολική επένδυση, σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό που έχει εκπονηθεί από τον δήμο Παύλου Μελά, απαιτεί δαπάνη ύψους περίπου 54 εκατ. ευρώ. Δυνητικές πηγές χρηματοδοτήσεων για την ολοκλήρωση του έργου μπορούν να αποτελέσουν το νέο ΕΣΠΑ, η ΕΤΕΠ, αλλά και αυτοτελής μόχλευση με χρήση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, στο πλαίσιο ενός Δημοτικού Ταμείου (Cityledfund), όπου θα συναρθρωθούν δημόσιοι και ιδιωτικοί επενδυτικοί πόροι» ανέφερε ο κ. Γιαννακίδης.

ΑΠΕ/ΜΠΕ

ΣΧΟΛΙΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Επιλέξτε Κατηγορία