ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η ψαλτική τέχνη

Το makthes.gr συνάντησε τον συνθέτη, στιχουργό και ερμηνευτή, Γιώργο Φανάρα και συνομίλησε μαζί του για την ψαλτική τέχνη που ο ίδιος υπηρετεί εδώ και πολλά χρόνια, για την απόδοση των εκκλησιαστικών κειμένων αλλά και τη δική του διαδρομή

 25/04/2019 15:55

Η ψαλτική τέχνη
Η τέχνη της ψαλτικής αποτελεί ζωντανό κομμάτι της θρησκευτικής μας παράδοσης. Μιλήστε μας για τα χαρακτηριστικά της, αλλά και το περιεχόμενο της. Πρόκειται για εκκλησιαστικά κείμενα που ερμηνεύονται με τους τρόπους των τροπαρίων και αφορούν μόνο την υμνωδία προς τον Θεό;

Η ψαλτική αφορά αποκλειστικά την εκκλησία και ως μορφή τέχνης για να υπηρετηθεί σωστά θα πρέπει να την έχει σπουδάσει αυτός που ενδιαφέρεται να ασχοληθεί. Η εκκλησιαστική μουσική είναι η βυζαντινή, που σημαίνει πως ήκμασε στους χρόνους του Βυζαντίου. Αργότερα, η εκκλησία επενδύοντας μουσικά τα κείμενα της, έκανε χρήση αυτής της μουσικής και την ονόμασε "εκκλησιαστική βυζαντινή μουσική".  Ο εκπρόσωπος του λαού είναι ο ψάλτης, ο οποίος πρέπει να είναι καλλίφωνος. Μια καλή φωνή συμβάλλει στη διαμόρφωση της εκκλησιαστικής ατμόσφαιρας και  βοηθάει τους πιστούς να προσευχηθούν και να έρθουν πιο κοντά στο Θεό. Στην εκκλησία, υπάρχει ο ψάλτης ο "πρακτικός" χωρίς να διαβάζει βυζαντινή μουσική, που με το "αφτί" ψάλλει τους ύμνους και ο "μουσικός ψάλτης" που διαβάζει την μουσική. Ωστόσο, ένας που γνωρίζει βυζαντινή μουσική δε σημαίνει απαραίτητα πως είναι και ψάλτης. Τα ωδεία βγάζουν μουσικούς αλλά επάνω στο αναλόγιο σπουδάζουν την τέχνη της ψαλτικής. Πρέπει να αναφέρουμε πως η Ελλάδα, είναι η μοναδική χώρα στον κόσμο που έχει τη δική της μουσική, τη  βυζαντινή.

Πως προέκυψε η δική σας ενασχόληση με την ψαλτική τέχνη; Αντιμετωπίσατε κάποιες δυσκολίες και τι σημαίνει για εσάς η ψαλτική τέχνη;

Από μικρό παιδί στην εκκλησία μου άρεσε να πηγαίνω να λέω το "Πάτερ Ημών" και "το Πιστεύω". Με τον καιρό ακούγοντας τον ψάλτη άρχισα να ψιθυρίζω μαζί του και αργότερα να ψάλλω. Οι άνθρωποι που με άκουσαν  θεώρησαν πως έχω ενδιαφέρουσα φωνή και με έστειλαν να πάω στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής, μόλις σε ηλικία δέκα ετών. Από τότε ξεκίνησε η ενασχόληση μου με την ψαλτική τέχνη και η αλήθεια είναι πως χρειάστηκε να κάνω πολλές θυσίες, κυρίως για τη φροντίδα της φωνής μου, όπως τα παγωτά τα οποία ήταν απαγορευμένα για εμένα καθώς έπρεπε να προσέχω τη φωνή μου, αλλά και οι έξοδοι τα Σαββατόβραδα όπου όλοι μου οι φίλοι και οι συμμαθητές έβγαιναν, εγώ πήγαινα για ύπνο, για να είμαι έτοιμος για την Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία. Βέβαια, αποδείχτηκε πως άξιζε τον κόπο διότι στη ζωή όσο πιο πολλά θυσιάζεις, τόσα σου επιστρέφονται.

"Τα Δοξαστικά του Τριωδίου"... 

μιλάνε για το στάδιο των αρετών,

τη μετάνοια, την ταπεινότητα 

και την αγάπη στον πλησίον" 



Υπάρχει κάποιος αγαπημένος σας ψαλμός;

Δύσκολο να ξεχωρίσω, αλλά αν έπρεπε να διαλέξω αγαπημένο μου ψαλμό θα ήταν τα "Δοξαστικά του Τριωδίου", τα οποία αποτελούν  το σημαντικότερο κεφάλαιο για τη διδαχή αλλά και την ψυχική καλλιέργεια των πιστών. Μιλάνε για το στάδιο των αρετών, τη μετάνοια, την προσευχή, την ταπεινότητα και την αγάπη στον πλησίον.

psaltis.jpg

Ως συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής, πόσο σας βοήθησε η ψαλτική τέχνη στη δική σας μουσική ;

Σίγουρα εκτός από το ταλέντο που διαθέτει κάποιος στη μουσική, οι επιπλέον σπουδές  και γνώσεις αλλά και η ενασχόληση με διαφορετικά είδη μουσικής, βοηθούν στη διαμόρφωση του καλλιτεχνικού ύφους και χαρακτήρα κάθε καλλιτέχνη. Εμένα η βυζαντινή μουσική με βοήθησε στο να μπορώ να κατανοώ τις κλίμακες της έντεχνης, της παραδοσιακής και της λαϊκής μας μουσικής, όπως επίσης και στα λεγόμενα φωνητικά "γυρίσματα" . Αναφορικά με τη σύνθεση τραγουδιών, καθότι έχω πολλά ακούσματα από παιδί και έχω μελετήσει αρκετά και την ανατολίτικη μουσική κουλτούρα, θεωρώ πως με έχει επηρεάσει αρκετά ακόμα και στις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών.

Μιλήστε μας για τη διαδρομή σας, τις συνεργασίες σας, τη μουσική σας και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχει.

Η πορεία μου στο τραγούδι ξεκάνει το 1996. Η πρώτη μου συνεργασία ήταν με τον Πέτρο Γαϊτάνο στην "Αίγλη" της Θεσσαλονίκης το 1997 . Αφορμή της γνωριμίας μας το κοινό μας μουσικό ενδιαφέρον για τη βυζαντινή μουσική. Το 1998 αποφασίζω να κατέβω Αθήνα, όπου παρέμεινα 15 χρονιά. Όλο αυτό το διάστημα μου δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστώ με σπουδαία ονόματα όπως Γιώργο Νταλάρα, Γιώργο Χατζηνάσιο, Στέφανο Κορκολή, Σταμάτη Κραουνάκη, Μαίρη Λίντα, Γιάννη Μαρκόπουλο, Μάριο Τόκα, Πασχάλη Τερζή, Μαρινέλλα, Μανώλη Μητσιά, Γιώργο Γερολυμάτο, Μιχάλη Χατζηγιάννη, Δήμητρα Παπίου, Κωνσταντίνα, Κώστα Μακεδόνα, Γλυκερία, Θέμη Αδαμαντίδη, Ελένη Δήμου, Δημήτρη Μπάση, Στέλιο Διονυσίου, Γεράσιμο Ανδρεάτο, Πέτρο Γαϊτάνο, Χρόνη Αηδονίδη, Γρηγόρη Βαλτινό, Ιεροκλή Μιχαηλίδη και Σταμάτη Φασουλή. Έχω ηχογραφήσει οκτώ  cds με ύμνους και τρία cds με έντεχνα και λαϊκά τραγούδια. Μετά το Πάσχα θα βγει και το νέο μου cd με παραδοσιακά τραγούδια απ όλη την Ελλάδα.  Σε αυτό τραγουδούν μαζί μου η Γλυκερία, η Ελένη Δήμου, ο Χάρης Βαρθακουρης, η Μαρία Σουλτάτου και στο ποντιακό τραγούδι οι: Στάθης Νικολαΐδης, Αλέξης Παρχαρίδης, Γιώργος Ιωαννίδης, Γιάννης Τσιτιρίδης, Μπάμπης Κεμανετζίδης.

Η τέχνη της ψαλτικής αποτελεί ζωντανό κομμάτι της θρησκευτικής μας παράδοσης. Μιλήστε μας για τα χαρακτηριστικά της, αλλά και το περιεχόμενο της. Πρόκειται για εκκλησιαστικά κείμενα που ερμηνεύονται με τους τρόπους των τροπαρίων και αφορούν μόνο την υμνωδία προς τον Θεό;

Η ψαλτική αφορά αποκλειστικά την εκκλησία και ως μορφή τέχνης για να υπηρετηθεί σωστά θα πρέπει να την έχει σπουδάσει αυτός που ενδιαφέρεται να ασχοληθεί. Η εκκλησιαστική μουσική είναι η βυζαντινή, που σημαίνει πως ήκμασε στους χρόνους του Βυζαντίου. Αργότερα, η εκκλησία επενδύοντας μουσικά τα κείμενα της, έκανε χρήση αυτής της μουσικής και την ονόμασε "εκκλησιαστική βυζαντινή μουσική".  Ο εκπρόσωπος του λαού είναι ο ψάλτης, ο οποίος πρέπει να είναι καλλίφωνος. Μια καλή φωνή συμβάλλει στη διαμόρφωση της εκκλησιαστικής ατμόσφαιρας και  βοηθάει τους πιστούς να προσευχηθούν και να έρθουν πιο κοντά στο Θεό. Στην εκκλησία, υπάρχει ο ψάλτης ο "πρακτικός" χωρίς να διαβάζει βυζαντινή μουσική, που με το "αφτί" ψάλλει τους ύμνους και ο "μουσικός ψάλτης" που διαβάζει την μουσική. Ωστόσο, ένας που γνωρίζει βυζαντινή μουσική δε σημαίνει απαραίτητα πως είναι και ψάλτης. Τα ωδεία βγάζουν μουσικούς αλλά επάνω στο αναλόγιο σπουδάζουν την τέχνη της ψαλτικής. Πρέπει να αναφέρουμε πως η Ελλάδα, είναι η μοναδική χώρα στον κόσμο που έχει τη δική της μουσική, τη  βυζαντινή.

Πως προέκυψε η δική σας ενασχόληση με την ψαλτική τέχνη; Αντιμετωπίσατε κάποιες δυσκολίες και τι σημαίνει για εσάς η ψαλτική τέχνη;

Από μικρό παιδί στην εκκλησία μου άρεσε να πηγαίνω να λέω το "Πάτερ Ημών" και "το Πιστεύω". Με τον καιρό ακούγοντας τον ψάλτη άρχισα να ψιθυρίζω μαζί του και αργότερα να ψάλλω. Οι άνθρωποι που με άκουσαν  θεώρησαν πως έχω ενδιαφέρουσα φωνή και με έστειλαν να πάω στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής, μόλις σε ηλικία δέκα ετών. Από τότε ξεκίνησε η ενασχόληση μου με την ψαλτική τέχνη και η αλήθεια είναι πως χρειάστηκε να κάνω πολλές θυσίες, κυρίως για τη φροντίδα της φωνής μου, όπως τα παγωτά τα οποία ήταν απαγορευμένα για εμένα καθώς έπρεπε να προσέχω τη φωνή μου, αλλά και οι έξοδοι τα Σαββατόβραδα όπου όλοι μου οι φίλοι και οι συμμαθητές έβγαιναν, εγώ πήγαινα για ύπνο, για να είμαι έτοιμος για την Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία. Βέβαια, αποδείχτηκε πως άξιζε τον κόπο διότι στη ζωή όσο πιο πολλά θυσιάζεις, τόσα σου επιστρέφονται.

"Τα Δοξαστικά του Τριωδίου"... 

μιλάνε για το στάδιο των αρετών,

τη μετάνοια, την ταπεινότητα 

και την αγάπη στον πλησίον" 



Υπάρχει κάποιος αγαπημένος σας ψαλμός;

Δύσκολο να ξεχωρίσω, αλλά αν έπρεπε να διαλέξω αγαπημένο μου ψαλμό θα ήταν τα "Δοξαστικά του Τριωδίου", τα οποία αποτελούν  το σημαντικότερο κεφάλαιο για τη διδαχή αλλά και την ψυχική καλλιέργεια των πιστών. Μιλάνε για το στάδιο των αρετών, τη μετάνοια, την προσευχή, την ταπεινότητα και την αγάπη στον πλησίον.

psaltis.jpg

Ως συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής, πόσο σας βοήθησε η ψαλτική τέχνη στη δική σας μουσική ;

Σίγουρα εκτός από το ταλέντο που διαθέτει κάποιος στη μουσική, οι επιπλέον σπουδές  και γνώσεις αλλά και η ενασχόληση με διαφορετικά είδη μουσικής, βοηθούν στη διαμόρφωση του καλλιτεχνικού ύφους και χαρακτήρα κάθε καλλιτέχνη. Εμένα η βυζαντινή μουσική με βοήθησε στο να μπορώ να κατανοώ τις κλίμακες της έντεχνης, της παραδοσιακής και της λαϊκής μας μουσικής, όπως επίσης και στα λεγόμενα φωνητικά "γυρίσματα" . Αναφορικά με τη σύνθεση τραγουδιών, καθότι έχω πολλά ακούσματα από παιδί και έχω μελετήσει αρκετά και την ανατολίτικη μουσική κουλτούρα, θεωρώ πως με έχει επηρεάσει αρκετά ακόμα και στις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών.

Μιλήστε μας για τη διαδρομή σας, τις συνεργασίες σας, τη μουσική σας και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχει.

Η πορεία μου στο τραγούδι ξεκάνει το 1996. Η πρώτη μου συνεργασία ήταν με τον Πέτρο Γαϊτάνο στην "Αίγλη" της Θεσσαλονίκης το 1997 . Αφορμή της γνωριμίας μας το κοινό μας μουσικό ενδιαφέρον για τη βυζαντινή μουσική. Το 1998 αποφασίζω να κατέβω Αθήνα, όπου παρέμεινα 15 χρονιά. Όλο αυτό το διάστημα μου δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστώ με σπουδαία ονόματα όπως Γιώργο Νταλάρα, Γιώργο Χατζηνάσιο, Στέφανο Κορκολή, Σταμάτη Κραουνάκη, Μαίρη Λίντα, Γιάννη Μαρκόπουλο, Μάριο Τόκα, Πασχάλη Τερζή, Μαρινέλλα, Μανώλη Μητσιά, Γιώργο Γερολυμάτο, Μιχάλη Χατζηγιάννη, Δήμητρα Παπίου, Κωνσταντίνα, Κώστα Μακεδόνα, Γλυκερία, Θέμη Αδαμαντίδη, Ελένη Δήμου, Δημήτρη Μπάση, Στέλιο Διονυσίου, Γεράσιμο Ανδρεάτο, Πέτρο Γαϊτάνο, Χρόνη Αηδονίδη, Γρηγόρη Βαλτινό, Ιεροκλή Μιχαηλίδη και Σταμάτη Φασουλή. Έχω ηχογραφήσει οκτώ  cds με ύμνους και τρία cds με έντεχνα και λαϊκά τραγούδια. Μετά το Πάσχα θα βγει και το νέο μου cd με παραδοσιακά τραγούδια απ όλη την Ελλάδα.  Σε αυτό τραγουδούν μαζί μου η Γλυκερία, η Ελένη Δήμου, ο Χάρης Βαρθακουρης, η Μαρία Σουλτάτου και στο ποντιακό τραγούδι οι: Στάθης Νικολαΐδης, Αλέξης Παρχαρίδης, Γιώργος Ιωαννίδης, Γιάννης Τσιτιρίδης, Μπάμπης Κεμανετζίδης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Επιλέξτε Κατηγορία