Της Φανής Χαρίση

Στο μεταξύ άλλοι επιχειρηματικοί φορείς στην πόλη εκμεταλλεύτηκαν νόμους και επιδοτήσεις εκατομμυρίων ευρώ και δημιούργησαν επιχειρηματικούς θύλακες καινοτομίας, χωρίς όμως να γνωστοποιηθεί (και κυρίως ελεγχθεί από το κράτος) η παραγόμενη καινοτομία.
Ειδικά σήμερα που η Ελλάδα δεν παράγει τίποτε, αλλά μόνο παρέχει υπηρεσίες, το άλμα προόδου μπορεί να το κάνει μόνο μέσα από την καινοτομία.
Δείτε τι συμβαίνει στη γείτονα Τουρκία. Γύρω από την Κωνσταντινούπολη έχουν ιδρυθεί και αναπτυχθεί 18 θύλακες καινοτομίας, με τεράστια οφέλη στην αμυντική τεχνολογία, όταν εμείς φορτώνουμε τον κρατικό προϋπολογισμό, για να παραγγείλουμε από τους εταίρους ακόμη και τις βίδες των στρατιωτικών οχημάτων. Σήμερα σε όλους αυτούς τους θύλακες καινοτομίας στην Κωνσταντινούπολη απασχολούνται 60.000 άτομα και υπάγονται στον υπουργό Επικρατείας, ο οποίος αναφέρεται για το έργο τους απευθείας στον πρωθυπουργό.
Διότι το κεφάλαιο μιας χώρας δεν βρίσκεται στους τραπεζικούς λογαριασμούς. Είναι οι νέοι επιστήμονες που βγαίνουν από τα πανεπιστήμια και που στην περίπτωσή μας δυστυχώς φεύγουν στο εξωτερικό.

Από το 2006
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.
Η Ζώνη Καινοτομίας ιδρύθηκε το 2006. Πρόεδρος ανέλαβε ο καθηγητής Ιάκωβος Βασάλος και διευθύνων σύμβουλος ο Ιορδάνης Αρζιμάνογλου, μοριακός γενετιστής, μαζί με 18μελές συμβούλιο τακτικών και αναπληρωματικών μελών.
Η ιδέα τη Ζώνης πολυδιαφημίστηκε από τους πολιτικούς, πλην όμως ακόμη και σήμερα αποτελεί γράμμα κενό, παρότι την πίστεψε μέχρι και ο ΟΑΣΘ, δημιουργώντας δρομολόγιο με τον αριθμό 36!
Το 2009 ο πρόεδρος Ι. Βασάλος, αγανακτισμένος από την απραξία και βλέποντας ότι το τρένο της καινοτομίας εκτροχιαζόταν σε κενές περιεχομένου εξαγγελίες, με μηδενική δέσμευση κονδυλίων, παραιτήθηκε. Τότε είχε δηλώσει ότι δεν είχε τηρηθεί το βραχυπρόθεσμο χρονοδιάγραμμα για τη Ζώνη, σύμφωνα με το οποίο εντός του 2009 έπρεπε να είχαν δεσμευτεί για το έργο πόροι 80 εκατ. ευρώ. Αντίθετα δεν είχε δεσμευτεί ούτε ευρώ!
Για τους μη γνωρίζοντες, ο κ. Βασάλος είναι λαμπρός επιστήμονας και η ιδρυτική ψυχή του ΕΚΕΤΑ, στο οποίο διετέλεσε και πρώτος πρόεδρος. Για τη θέση του προέδρου στη Ζώνη αμειβόταν με το ποσό των 3.000 ευρώ.

Σε εκκρεμότητα η χωροθέτηση
Η χωροθέτηση της Ζώνης Καινοτομίας ακόμη εκκρεμεί. Ως πιθανά σημεία έχουν προταθεί η περιοχή του ΕΘΙΑΓΕ, έκτασης 450 στρεμμάτων, άλλη μία, 600 στρεμμάτων, νότια του αεροδρομίου "Μακεδονία", μεταξύ των δήμων Μίκρας και Θερμαϊκού, ιδιοκτησίας της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου, καθώς και περίπου 500 στρέμματα από το αεροδρόμιο του Σέδες.
Η Ζώνη έχει πληρώσει δύο φορές για μελέτες χωροθέτησης. Την πρώτη φορά 400.000 ευρώ στις εταιρείες Ευρωσύμβουλοι και Planet και άλλα 400.000 ευρώ στη δεύτερη, η οποία είναι θυγατρική της Ευρωσύβουλοι.
Από τη Ζώνη Καινοτομίας έχει παραιτηθεί και το υπόλοιπο συμβούλιο, καλώντας τον πρωθυπουργό να αποφασίσει τι θα γίνει με το όλο εγχείρημα. Αντίθετα στη θέση του παραμένει ο διευθύνων σύμβουλος κ. Αρζιμάνογλου, ο οποίος αμείβεται (ακόμη και σήμερα) μηνιαίως με το ποσό των 12.900 ευρώ (5.400 ευρώ είναι ο μισθός του και 7.500 ευρώ η αποζημίωσή του για τη συμμετοχή στις συνεδριάσεις του δ.σ. της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας).
Η μέχρι τώρα πορεία του εγχειρήματος αναμφίβολα έχει στεφθεί με αποτυχία. Μελέτες πληρώθηκαν αδρά με δημόσιο χρήμα και δεν εφαρμόστηκαν. Σύμβουλοι πληρώνονται με τεράστιους μισθούς και μια στρατιά μελών δ.σ. δεν κατάφερε να κατακτήσει το αυτονόητο για την πόλη.
Και ενώ η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ έχει αναγγείλει ως νέο πρόεδρο της Ζώνης Καινοτομίας τον καθηγητή της Πολυτεχνικής σχολής Λευτέρη Ιακώβου, το όνομά του ακόμη δεν έχει δημοσιευτεί στο ΦΕΚ, με αποτέλεσμα να χάνεται ο ελάχιστος πλην όμως πολύτιμος χρόνος που απομένει για τη Ζώνη.

Η ιδιωτική πρωτοβουλία
Η καινοτομία δεν είναι κάτι... άυλο. Είναι μια υπόθεση που αφορά εταιρείες με ένταση γνώσης, την οποία μεταλαμπαδεύουν στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία. Δεν είναι υπόθεση... real estate.
Κάπου εδώ ήλθαν να προστεθούν οι ενέργειες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην καινοτομία. Όπως η Θερμοκοιτίδα Thermi A.E. και η Τεχνόπολις, οι οποίες έχουν επιδοτηθεί από το πρόγραμμα "Ελευθώ" με 7,2 εκατ. ευρώ και 4,2 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.
Η πρωτοβουλία των δύο ιδιωτικών επενδύσεων, που μέχρι στιγμής, όπως αναφέρουν, στέφεται με επιτυχία, δεν έχει τύχει κανενός κρατικού ελέγχου όσον αφορά την καινοτομία που παράγουν οι εταιρείες που φιλοξενούν.
Εκτός όμως από τις επιχορηγήσεις, έχει σημασία ότι οι δύο αυτές προσπάθειες έχουν τύχει ιδιαίτερα ευνοϊκών συντελεστών δόμησης σε σχέση με όλη την υπόλοιπη περιοχή. Συγκεκριμένα, με τρία διαφορετικά προεδρικά διατάγματα πήραν συντελεστές 0,8, 1,2 και 1,6.
Πάντως, η σύμπραξη ΕΚΕΤΑ και Τεχνόπολης έχει εξαγγελθεί, ορίζοντας έτσι έναν ιδιόμορφο θύλακα καινοτομίας, όταν η Τεχνόπολη ανήκει στις Βιομηχανικές Επιχειρηματικές Περιοχές (ΒΕΠΕ).

Το ΕΚΕΤΑ: Το διαμάντι της Θεσσαλονίκης
Το ΕΚΕΤΑ αποτελεί διαμάντι για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα, το οποίο δυστυχώς τα τελευταία χρόνια βιώνει τη δική του απαξίωση (πίνακας).
Ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2000 πάνω στις γερές βάσεις που είχε θέσει το Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών Διεργασιών (ΙΤΧΗΔ), το οποίο ιδρύθηκε το 1985 ως ανεξάρτητο ακαδημαϊκό ινστιτούτο, και από το 1987 εντάχθηκε στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Σημαντικοί σταθμοί στην πορεία του ΙΤΧΗΔ ήταν α) η θεμελίωση του Τεχνολογικού Πάρκου Θεσσαλονίκης το 1992 από τον τότε ευρωπαίο επίτροπο Μπρους Μίλαν και β) η ολοκλήρωση των κτιριακών εγκαταστάσεων που εγκαινιάστηκαν από τον τότε πρωθυπουργό Κ. Σημίτη. Συντονιστής του Τεχνολογικού Πάρκου ήταν ο διευθυντής του ΙΤΧΗΔ και πρώτος πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ, καθηγητής, Ιάκωβος Βασάλος.
Στο ΕΚΕΤΑ ανθεί η Εταιρεία Διαχείρισης και Ανάπτυξης του Τεχνολογικού Πάρκου Θεσσαλονίκης, η οποία συνεργάζεται με το Γραφείο Διαμεσολάβησης του ΕΚΕΤΑ, παρέχοντας πληροφόρηση και προώθηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων του κέντρου αλλά και εξειδικευμένες υπηρεσίες στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα.
Η Εταιρεία Διαχείρισης ιδρύθηκε το 1994 με τη μορφή ανωνύμου εταιρείας ιδιωτικού δικαίου, με τη συμμετοχή του ΕΚΕΤΑ/ΙΤΧΗΔ και άλλων βιομηχανιών, όπως οι:
Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος
Κ. & Ν. Ευθυμιάδης ΑΒΕΕ
Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων
Φίλκεραμ Τζόνσον Α.Ε.
Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή
Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε.
Planet Regional Α.Ε.
Ευρωσύμβουλοι Α.Ε.
Γιώργος Αναγνωστόπουλος
Δίπλα σε όλα αυτά φυσικά έχει αναπτυχθεί και η Θερμοκοιτίδα, όπου φιλοξενούνται επιχειρήσεις.
Εδώ πρέπει να προστεθεί και τα συμβόλαια που προτάσσει η Γεωργική Σχολή, η οποία ενοικιάζει τα 4 στρέμματα αντί 80.000 ευρώ τον χρόνο για χρήση 49 ετών! Ποσό που λίγες εταιρείες μπορούν να δώσουν, και σίγουρα όχι μια καινούργια, που προσπαθεί να καινοτομήσει σε ένα τόσο άγουρο τοπίο.

Από την καινοτομία στα... φεστιβάλ
Σήμερα η Θεσσαλονίκη δεν παράγει καινοτομία. Τι απέμεινε; Κάποιες σοβαρές προσπάθειες κάποιων επιστημόνων, που όμως γρήγορα αποβλήθηκαν από το σύστημα, και πολλά ερωτήματα.
Αν είχε πετύχει η Ζώνη Καινοτομίας και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους ασκούσαν το έργο τους, η Θεσσαλονίκη θα είχε φτάσει πολύ κοντά σε αυτό που γίνεται σήμερα στην Κωνσταντινούπολη ή αυτό που γίνεται στο Ισραήλ και είχε αναπτύξει στην ημερίδα που είχε διοργανώσει η "Μακεδονία" τον περασμένο Φεβρουάριο με τίτλο "Η Θεσσαλονίκη βρίσκει την ταυτότητά της" ο πρώην πρεσβευτής του Ισραήλ στην Ελλάδα Ραμ Αβιράμ, ο οποίος είχε πει ότι η "Ζώνη Καινοτομίας είναι μια καλή ιδέα, αρκεί να υλοποιηθεί σωστά".
Αλίμονο, όμως, σήμερα οι Θεσσαλονικείς μόνο ως αστείο μπορούν να εκλάβουν την ιδέα της Ζώνης και την καινοτομία που, εφόσον τελικά παραγόταν, τότε θα ήμασταν ο αγαπημένος προορισμός πολλών βιομηχανιών.
Μέχρι τότε, κάποιοι θα βαυκαλίζονται ότι διοργάνωσαν... φεστιβάλ καινοτομίας και ευχαριστημένοι θα μοιράζουν ειδικά βραβεία.