Της Νικολέτας Μπούκα

bouka@makthes.gr



Πανάκριβα φάρμακα για σοβαρές ασθένειες που πωλούνται από τα ιδιωτικά φαρμακεία έως και 50% ακριβότερα απʼ ότι στα φαρμακεία των νοσοκομείων, φαρμακευτικές εταιρείες που πωλούν τα φάρμακα αυτά στους ιδιώτες ακριβότερα κατά 8% και η ατολμία της πολιτείας να εφαρμόσει ένα νόμο που η ίδια θέσπισε για την εξίσωση των τιμών διάθεσης των ακριβών φαρμάκων από τα νοσοκομειακά και ιδιωτικά φαρμακεία, συνθέτουν το σκηνικό που κάνει τα ασφαλιστικά ταμεία να “βουλιάζουν” και να χρεώνονται με υπέρογκα ποσά που φτάνουν έως και τα 140 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι οι Έλληνες φορολογούμενοι να “αιμοδοτούν” υπέρ των ταμείων, την ώρα που αυτά καταρρέουν, ενώ παράλληλα τα “τρωκτικά” στην υγεία συνεχίζουν να κάνουν το πάρτι τους.

Τα φάρμακα υψηλού κόστους είναι αυτά που προορίζονται για εξωτερικούς ασθενείς με καρκίνο, νεφροπάθειες, σκλήρυνση κατά πλάκας, ρευματοειδή αρθρίτιδα, πνευμονική υπέρταση κι άλλες σοβαρές ασθένειες, ενώ κάποια απ' αυτά στοιχίζουν έως και 13.000 ευρώ.

Σήμερα το οξύμωρο είναι ότι το ίδιο φάρμακο στο εμπόριο κοστίζει έως και 600 ευρώ περισσότερο από ό,τι το χρεώνουν τα νοσοκομεία. Οι διαφορές αυτές δημιουργούνται επειδή οι φαρμακευτικές εταιρείες χρεώνουν 8% ακριβότερα τα φάρμακα υψηλού κόστους που χορηγούν στις φαρμακαποθήκες και τους συνεταιρισμούς των φαρμακοποιών, οπότε και οι φαρμακοποιοί με τη σειρά τους τα χρεώνουν στα ασφαλιστικά ταμεία με τιμές λιανικής, δηλαδή πολύ πιο ακριβά απ' ό,τι τα χρεώνουν τα νοσοκομειακά φαρμακεία.

Αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, στον οποίο το μεγάλο "θύμα" είναι τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία χρεώνονται με υπέρογκα ποσά, που αγγίζουν ετησίως περίπου τα 140 εκατομμύρια ευρώ.



ΑΝΕΝΕΡΓΟΣ ΝΟΜΟΣ

Στο μεταξύ, ο νόμος που θεσπίστηκε το 2006 και ο οποίος επρόκειτο να βάλει τάξη στην κατάσταση αυτή, προβλέποντας τη διάθεση των πανάκριβων αυτών φαρμάκων τόσο από τα φαρμακεία των νοσοκομείων, όσο και από τα ιδιωτικά φαρμακεία, αλλά με την ίδια τιμή και τους ίδιους όρους διάθεσης, παραμένει επί τρία χρόνια στα χαρτιά.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον νόμο 3457/2006, "σε εξωτερικούς ασθενείς που είναι ασφαλισμένοι του δημοσίου και όλων των φορέων και κλάδων ασφάλισης ασθένειας χορηγούνται, χωρίς συμμετοχή των ασφαλισμένων, από τα φαρμακεία των κρατικών νοσοκομείων και τα ιδιωτικά φαρμακεία, ιδιοσκευάσματα υψηλού κόστους, τα οποία έχουν άδεια κυκλοφορίας μόνο για νοσοκομειακή χρήση. Στην περίπτωση που τα ανωτέρω ιδιοσκευάσματα χορηγούνται από ιδιωτικά φαρμακεία, τα φαρμακεία αυτά τα προμηθεύονται και τα διαθέτουν στην ίδια τιμή και με τους ίδιους όρους με τα φαρμακεία των κρατικών νοσοκομείων".

Ο νόμος αυτός δεν εφαρμόστηκε ποτέ, ενώ στις 31 Δεκεμβρίου του 2008 υπήρξε απόφαση των υπουργείων Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την ενεργοποίησή του, η εφαρμογή της οποίας, όμως, αναστέλλεται κάθε τρεις μήνες. Στην απόφαση αυτή αναφέρεται ότι "στους εξωτερικούς ασθενείς που έχουν νοσηλευτεί κι έχουν ανάγκη τακτικής παρακολούθησης για την αντιμετώπιση της πάθησής τους χορηγούνται, χωρίς συμμετοχή των ασφαλισμένων, από τα φαρμακεία των κρατικών νοσοκομείων και από τα ιδιωτικά φαρμακεία 89 φαρμακευτικά ιδιοσκευάσματα υψηλού κόστους με τους ίδιους όρους (χονδρική τιμή)".

Μάλιστα, η διυπουργική απόφαση προβλέπει ότι τα ιδιωτικά φαρμακεία υποβάλλουν στον αρμόδιο ασφαλιστικό οργανισμό και στον ΟΠΑΔ τις εκτελεσθείσες συνταγές με συγκεντρωτική ονομαστική κατάσταση των ασθενών - ασφαλισμένων και με το σύνολο της δαπάνης. Τα ιδιωτικά φαρμακεία υποχρεούνται να επικολλούν επί της συνταγής τις αντίστοιχες ταινίες γνησιότητας του ιδιοσκευάσματος.

Η συνταγή συνοδεύεται από τη γνωμάτευση του θεράποντος ιατρού που έκανε τη διάγνωση στο νοσοκομείο και όπου απαιτείται από την άδεια κυκλοφορίας του φαρμάκου.

"Αυτήν τη στιγμή τα νοσοκομεία αγοράζουν τα φάρμακα αυτά με νοσοκομειακή τιμή, δηλαδή 13% κάτω της χονδρικής τιμής και τα χρεώνουν με τη χονδρική τιμή συν ένα 5%. Αντίθετα, κάποια ιδιωτικά φαρμακεία αγοράζουν τα φάρμακα με τιμές χονδρικής από τις φαρμακαποθήκες, αλλά τα χρεώνουν με λιανική τιμή, που σημαίνει υψηλότερο κόστος έως και 600 ευρώ", τονίζουν στη "ΜτΚ" φορείς της υγείας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΦ, μόνο για το 2007 ο τζίρος των φαρμάκων βάσει της νοσοκομειακής τιμής έφτασε πανελλαδικά το 1.514.280,981 ευρώ σε σύγκριση με τον τζίρο στα φαρμακεία και τις φαρμακαποθήκες, που εκτοξεύτηκε στα 6.364.431,065 ευρώ. Ωστόσο, από τα χρήματα αυτά, το υπουργείο Υγείας δεν έχει δημοσιοποιήσει τι ποσό αφορά τα φάρμακα υψηλού κόστους.

"Οι ίδιοι οι ασθενείς προτιμούν πολλές φορές να προμηθευτούν ένα από τα υψηλού κόστους σκευάσματα από το ιδιωτικό φαρμακείο, καθώς δεν υπάρχει αυστηρός έλεγχος εκ μέρους των ασφαλιστικών ταμείων για αναγραφή της ένδειξης του φαρμάκου, ενώ ένας γιατρός μπορεί να γράψει ακόμη και δύο συνταγές για τον ίδιο ασθενή", επισημαίνουν αξιόπιστες πηγές από το χώρο της υγείας.



ΑΥΤΟΑΚΥΡΩΝΟΥΝ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο νόμος 3457/2006 διευκολύνει την πρόσβαση των ασθενών σε κάθε διαθέσιμη φαρμακοθεραπεία και αποβλέπει στην άμεση εξυπηρέτηση και την αποφυγή της ταλαιπωρίας τους. Καθορίζει ως ενιαία τιμή χρέωσης για τα φάρμακα υψηλού κόστους στα ασφαλιστικά ταμεία, είτε χορηγούνται από τα νοσοκομεία είτε από τα ιδιωτικά φαρμακεία, την τιμή της χονδρικής συν 5%, δηλαδή τη χαμηλή τιμή που χρεώνουν τα νοσοκομειακά φαρμακεία. Επίσης, προβλέπει ότι τα ιδιωτικά φαρμακεία πρέπει να τα προμηθεύονται στην ίδια τιμή και με τους ίδιους όρους με τα φαρμακεία των κρατικών νοσοκομείων.

Ωστόσο, στην κοινή διυπουργική απόφαση της 31/12/2008 για τον τρόπο εφαρμογής του νόμου αυτού, ενώ καθορίζεται ότι τα ιδιωτικά φαρμακεία θα χρεώνουν τις ίδιες τιμές με τα νοσοκομεία, δεν εξασφαλίζεται ότι θα αγοράζουν τα φάρμακα υψηλού κόστους με τους ίδιους όρους. Συνεπώς, η διυπουργική απόφαση παραβιάζει τον ίδιο το… νόμο, καθώς, όπως καταγγέλλουν οι φαρμακοποιοί, επιχειρείται η αφαίρεση ενός σημαντικού ποσοστού από το μεικτό κέρδος των ιδιωτικών φαρμακείων προς όφελος των φαρμακευτικών εταιρειών.

Μάλιστα, οι έντονες αντιδράσεις τους οδήγησαν στο μπαράζ αναβολών της συγκεκριμένης απόφασης, ενώ αίτημά τους είναι να αποσυρθεί τελείως η απόφαση αυτή, καθώς καταγγέλλουν ότι τους ζημιώνει και δεν τηρεί ίσους όρους για την αγορά και διάθεση των φαρμάκων.

"Εμείς διαθέτουμε τα φάρμακα αυτά σε λιανική τιμή βάσει νόμου κι αυτό θέλουμε να συνεχίσει να ισχύει. Η συγκεκριμένη υπουργική απόφαση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εφαρμοστεί, διότι μας αναγκάζει να πουλάμε φθηνότερα, με βάση τη νοσοκομειακή τιμή, χωρίς όμως να αλλάζει το γεγονός ότι προμηθευόμαστε τα φάρμακα αυτά ακριβότερα από τις φαρμακοβιομηχανίες. Δηλαδή, εάν ένα φάρμακο το αγοράζουμε 100 ευρώ, θα το πουλάμε 90; Τα νοσοκομεία δεν πληρώνουν ΦΠΑ, αλλά εμείς πληρώνουμε", δηλώνει στη "ΜτΚ" ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αττικής Κωνσταντίνος Λουράντος.

Παράλληλα, τονίζει ότι είναι άξιον απορίας πώς οι εμπνευστές αυτού του νόμου δημιούργησαν μια νέα τιμή φαρμάκου (χονδρική τιμή συν 5%), στην οποία δεν συμπεριλαμβάνονται οι νόμιμες κρατήσεις, που εν προκειμένω είναι 9% (ΦΠΑ). Συνεπώς, οι φαρμακοποιοί θα αγοράζουν τα φάρμακα αυτά σε χονδρική τιμή, θα τα πωλούν στη νέα λιανική (χονδρική τιμή συν 5%) και θα αποδίδουν στην εφορία ΦΠΑ 9%, ο οποίος δεν περιέχεται στη νέα λιανική τιμή.

"Από τη διαδικασία αυτή ο φαρμακοποιός χάνει 4%. Οι μόνοι που επωφελούνται είναι οι φαρμακοβιομηχανίες. Διότι και θα πουλάνε τα φάρμακα στη χονδρική τιμή και θα εισπράττουν τα χρήματά τους αμέσως από τα ιδιωτικά φαρμακεία κι όχι μετά από τρία και πλέον χρόνια, όπως συμβαίνει με τα νοσοκομεία. Αντίθετα, οι φαρμακοποιοί καλούνται να πουλάνε φάρμακα με καθαρή ζημία και να πληρώνουν από την τσέπη τους τον ΦΠΑ για νοσοκομειακά φάρμακα και φάρμακα υψηλού κόστους. Η διυπουργική απόφαση πρέπει να αποσυρθεί", επισημαίνει ο κ. Λουράντος.



ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

Φορείς της υγείας προτείνουν ότι για να δοθεί οριστική λύση στο θέμα πρέπει να προωθηθεί άμεσα από το υπουργείο Υγείας μία τροποποίηση στην αγορανομική διάταξη 6/2005, που να προβλέπει τις απαραίτητες εκπτώσεις από τις φαρμακευτικές εταιρείες προς τις φαρμακαποθήκες, ειδικά για τα φάρμακα υψηλού κόστους, ώστε να εξασφαλίζονται ικανοποιητικά περιθώρια μεικτού κέρδους και στα ιδιωτικά φαρμακεία.

Επίσης, με την τροποποίηση της αγορανομικής διάταξης να εξασφαλιστεί ότι τα ιδιωτικά φαρμακεία θα προμηθεύονται και θα διαθέτουν τα ανωτέρω φάρμακα στην ίδια τιμή και με τους ίδιους όρους με τα νοσοκομειακά φαρμακεία.

Επιπλέον, να καταργηθεί το καθεστώς να πουλάνε οι φαρμακευτικές εταιρείες τα φάρμακα υψηλού κόστους στον ιδιωτικό τομέα 8% ακριβότερα από τη νοσοκομειακή τιμή.

Τέλος, η πολιτεία θα πρέπει να σταματήσει τις συνεχείς παρατάσεις στην εφαρμογή του νόμου, αδιαφορώντας για τη ζημία που υφίστανται τα ασφαλιστικά ταμεία με τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης, με τις υψηλές χρεώσεις των φαρμάκων υψηλού κόστους από τον ιδιωτικό τομέα. Επίσης, η λίστα με τα υψηλού κόστους φαρμακευτικά ιδιοσκευάσματα θα πρέπει να ανανεώνεται κάθε εξάμηνο ή κάθε χρόνο, ενώ θα πρέπει να προσδιοριστούν με ακρίβεια το κόστος και οι θεραπευτικές κατηγορίες, ώστε να υπάρχει διαφάνεια στον καταρτισμό της λίστας.





Ενδεικτικές τιμές πώλησης φαρμάκων υψηλού κόστους από νοσοκομεία και ιδιωτικά φαρμακεία (οι τιμές προσαρμόζονται ανάλογα με τη δοσολογία και το είδος του φαρμάκου)



Ονομασία προϊόντος / Χονδρική τιμή συν 5% / Λιανική τιμή

Alimta 1.224,61 / 1.802

Velcade / 1.135,86 / 1.671

Betaferon / 911,32 / 1.072-1.352

Mabthera / 551,61-1.389,05 / 817,58-2.043,99

Avonex / 839,18 / 1.234,80

Humira / 549,92 / 809,21

Lucentis / 1.036,35 / 1.524,99

Neulasta / 1.035,92 / 1.524,36

Tarceva / 1.653,84 / 3.004

Rebif / 1.124,64 / 1.223-1.654,91

Yondelis / 2.069,71 / 3.045

Pegintron / 284,62 / 418,82

Sutent (50) / 4.930,17 / 7.254,75

Sandoglobulin / 231 / 340

Tasigna / 4.210 / 6.195,02

Tracleer / 2.681,07 / 3.945,19

Tysabri / 1.675,90 / 2.407

Vectibix (100) / 464,81 / 684,97

Vectibix (400) / 1.817,10 / 2.674

Caelyx / 408,43 / 601

Hepsera / 469,76 / 691,25

Orencia / 383,25 / 563,95

Neorecormon / 1.067,04 / 2.459

---

Φρένο στους... μακρυχέρηδες γιατρούς



Νέο σύστημα αυτοματοποιημένης διαχείρισης συνταγών θα αρχίσει να εφαρμόζεται στο ΙΚΑ από τις αρχές του 2010



Της Νικολέτας Μπούκα

bouka@makthes.gr



Γιατρός του ΙΚΑ συνταγογραφούσε πανάκριβα φάρμακα για εξωσωματική γονιμοποίηση σε γυναίκα που είχε περάσει στο στάδιο της εμμηνόπαυσης. Την ίδια στιγμή, συνάδελφός του έγραφε συνταγές για φάρμακα οστεοπόρωσης σε υπέργηρη γυναίκα ηλικίας... 90 ετών.

Σε άλλη περίπτωση, γιατρός του ΙΚΑ έστελνε το 80%-90% των συνταγών που έγραφε σε ένα συγκεκριμένο φαρμακείο, με αποτέλεσμα να κερδίζει γερή μίζα, παραβιάζοντας τον νόμο και καταπατώντας τον όρκο του Ιπποκράτη.

Πρόκειται για χαρακτηριστικά παραδείγματα γιατρών του ΙΚΑ οι οποίοι δρούσαν παράνομα εξοικονομώντας χρήματα για την... τσέπη τους, σε βάρος του ασφαλιστικού ταμείου στο οποίο εργάζονταν.

Την παράνομη δράση τους, που έχει ως αποτέλεσμα να χάνει το ΙΚΑ περίπου 250 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, επιχειρεί να περιορίσει η διοίκηση του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Όπως δηλώνει στη “ΜτΚ” ο διοικητής του ΙΚΑ, Θεόδωρος Αμπατζόγλου, στόχος είναι να μπει φρένο στους... μακρυχέρηδες γιατρούς μέσω της εγκατάστασης ενός συστήματος αυτοματοποιημένης διαχείρισης συνταγών, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει πανελλαδικά από την 1η Ιανουαρίου 2010.

“Το ΙΚΑ είναι ένας τεράστιος οργανισμός με 5,5 εκατομμύρια ασφαλισμένους, 8.500 γιατρούς και 11.500 συμβεβλημένα φαρμακεία. Σε μηνιαία βάση έρχονται σʼ εμάς 2.700.000 συνταγές. Μέχρι τώρα ήταν πολύ δύσκολο να ελεγχθούν όλες αυτές οι συνταγές. Αυτό που μπορούσαμε να κάνουμε ήταν να ελέγχουμε δειγματοληπτικά κάποιες συνταγές, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι παραβάτες γιατροί και φαρμακοποιοί”, εξηγεί ο κ. Αμπατζόγλου.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των γιατρών και των φαρμακοποιών του ΙΚΑ κάνουν σωστά τη δουλειά τους, ωστόσο παραδέχεται ότι υπάρχουν κι αυτοί που παρανομούν στο βωμό του κέρδους.

“Υπάρχουν γιατροί που χορηγούν υπερβολικές ποσότητες αντιβιοτικών σε περιπτώσεις ασθενών που δεν τα χρειάζονται. Επίσης, μπορεί -για παράδειγμα- να πάει ο ασφαλισμένος στον γιατρό για έναν πονόδοντο και ο γιατρός, αντί να του χορηγήσει ένα καλό φάρμακο των 3 ευρώ, να του δώσει ένα άλλο που κάνει την ίδια δουλειά, αλλά κοστίζει 40 ευρώ. Ταυτόχρονα, θα του χορηγήσει κι ένα για το στομάχι, ώστε να αποφύγει τις παρενέργειες που ενδεχομένως θα προκαλέσει το ακριβό φάρμακο, οπότε το κόστος εκτοξεύεται στα 60-70 ευρώ”, εξηγεί ο κ. Αμπατζόγλου.

Πάντως, σύμφωνα με τον ίδιο, παρά τις χρονοβόρες διαδικασίες για την επιβολή ποινών και παρά την παράλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, μόνο πέρυσι η διοίκηση του ΙΚΑ πέτυχε να απολύσει 20 γιατρούς και 20 συμβεβλημένους φαρμακοποιούς για παράβαση των συμβατικών τους υποχρεώσεων και για παραβίαση των κανόνων συνταγογραφίας.





Τι προβλέπει το νέο σύστημα



Όπλο εναντίον της πλαστής συνταγογράφησης αλλά και της υπερσυνταγογράφησης στο ΙΚΑ αναμένεται να αποτελέσει το νέο σύστημα αυτοματοποιημένης διαχείρισης συνταγών. Όπως δηλώνει ο κ. Αμπατζόγλου, ήδη έχει υπογραφεί η σύμβαση κι έχει εγκατασταθεί ο ανάδοχος, ο οποίος αναπτύσσει το αναγκαίο λογισμικό.

“Με το σύστημα αυτό, το οποίο θα αρχίσει να λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου 2010, εκτιμούμε ότι θα πετύχουμε εξοικονόμηση 250 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Όλες οι συνταγές που θα έρχονται στο ΙΚΑ θα τοποθετούνται στο ειδικό μηχάνημα, θα σκανάρονται και στο τέλος του μήνα το σύστημα θα βγάζει αναφορά για κάθε γιατρό. Δηλαδή πόσες συνταγές έγραψε ο κάθε γιατρός, ποιων εταιρειών είναι τα φάρμακα που συνταγογράφησε, ποια είναι η τιμή τους και ποιος ασθενής τα πήρε. Συνεπώς, ευελπιστούμε ότι θα μειώσουμε την παράνομη δράση των επιτήδειων, οι οποίοι σαφώς και θα... μαζευτούν αφού θα γνωρίζουν ότι είναι υπό διαρκή έλεγχο. Ταυτόχρονα όμως θα μπορούμε να τους εντοπίσουμε πιο εύκολα”, εξηγεί ο κ. Αμπατζόγλου.

Αναλυτικότερα, το έργο περιλαμβάνει τη δημιουργία και λειτουργία Κέντρου Μηχανογραφικής Επεξεργασίας Φαρμάκων (ΚΕ Συνταγών) με τις εξής λειτουργίες:

- συγκέντρωση και καταχώρηση σε μηχανογραφικό σύστημα, μέσω ψηφιοποίησης με χρήση σαρωτών (scanners) υπερυψηλής ταχύτητας, των λογαριασμών (μηνιαίες συγκεντρωτικές καταστάσεις και συνταγές) που υποβάλλονται από τα συνεργαζόμενα με το ΙΚΑ φαρμακεία ανά την Ελλάδα

- ηλεκτρονική αποθήκευση των ψηφιοποιημένων εγγράφων (συνταγές, συγκεντρωτικές κ.ά.)

- αυτοματοποιημένη αναγνώριση των κουπονιών των φαρμάκων και των υπόλοιπων στοιχείων του συνταγολογίου

- καταχώρηση των υπόλοιπων μη αυτόματα αναγνωρισθέντων σχετικών πεδίων της συνταγής

- ηλεκτρονική διεξαγωγή ελέγχων ορθότητας των συνταγών

- εκτέλεση, αυτόματων και μη, αλγόριθμων αντιμετώπισης μη ορθών συνταγών

- εκκαθάριση των συνταγών

- ηλεκτρονική αντιμετώπιση των μη ορθών συνταγών.





Τα οφέλη



Σύμφωνα με τον κ. Αμπατζόγλου, τα λειτουργικά οφέλη του νέου συστήματος αφορούν σε αύξηση της ταχύτητας επεξεργασίας, διεύρυνση των διενεργούμενων ελέγχων συνταγογράφησης και εντοπισμό των λαθών, μείωση των σφαλμάτων συνταγογράφησης (λάθος χορηγήσεις, επανάληψη συνταγών κτλ.), αυτοματοποίηση στις διαδικασίες διασταύρωσης στοιχείων και χρέωσης των συνταγών και παροχή έγκυρης διοικητικής πληροφόρησης στα αρμόδια στελέχη.

Τα στρατηγικά οφέλη είναι ο έλεγχος και ο περιορισμός της υπέρμετρης και ανεξέλεγκτης κατανάλωσης υπηρεσιών φαρμάκων, η σύνδεση της χειρόγραφης συνταγογράφησης, εκτέλεσης και χρέωσης με αυτοματοποιημένη ηλεκτρονική διαδικασία, η δημιουργία υποδομής συμβατής με πιθανές τεχνολογικές αλλαγές, όπως η υιοθέτηση ηλεκτρονικής κάρτας ή και ηλεκτρονικού συστήματος συνταγογράφησης.