Της Μαρίας Καραούλη

Με γνώμονα την προσέλκυση στη γνώση μέσα από τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών, οι αναγνωστικές λέσχες του 1ου επαγγελματικού λυκείου Γιαννιτσών και του 1ου γενικού λυκείου Ελευσίνας Αττικής χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της τηλεδιάσκεψης, για να ανταλλάξουν γνώσεις γύρω από ένα μνημείο ορόσημο των πόλεών τους.
Για περίπου μιάμιση ώρα δέκα μαθητές του τμήματος Δομικών Έργων του 1ου ΕΠΑΛ Γιαννιτσών και 18 μαθητές του λυκείου της Ελευσίνας “Αριστοτέλειο” συνομίλησαν μέσω τηλεδιάσκεψης με θέμα το χρόνο σε σχέση με τους μνημειακούς πύργους των ρολογιών που βρίσκονται στις πόλεις τους.
Περίπου 500 αναγνωστικές λέσχες υπάρχουν στα σχολεία όλης της χώρας και λειτουργούν χάρη στο μεράκι των καθηγητών, των μαθητών και όσων γονιών στηρίζουν αυτή την προσπάθεια. Η πολιτεία για ακόμη μια φορά είναι απούσα και ο ιδιωτικός τομέας έρχεται να καλύψει χρηστικά τις ανάγκες των αναγνωστικών λεσχών, ώστε οι μαθητές να γυρίσουν ξανά στα βιβλία.
“Η πρωτοβουλία μας αυτή είναι η πρώτη που γίνεται σε επίπεδο αναγνωστικών λεσχών”, ανέφερε στη “ΜτΚ” ο υπεύθυνος καθηγητής της λέσχης Γιαννιτσών Αναστάσιος Κιουλμουράτογλου και πρόσθεσε: “Το σχολείο μας έχει συμμετάσχει έως τώρα σε 18 συνεδρίες με άλλα σχολεία της χώρας σε στρογγυλή τράπεζα. Αυτή η εμπειρία για τους μαθητές ήταν μοναδική”.

ΚΟΙΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΤΑ ΡΟΛΟΓΙΑ
Το θέμα της τηλεδιάσκεψης το πρότειναν οι καθηγητές των δύο σχολείων και οι μαθητές ανέλαβαν να βρουν τις πληροφορίες για τα μνημεία που χαρακτηρίζουν τις πόλεις τους.
Οι μαθητές των δύο σχολείων αναφέρθηκαν συνοπτικά στην ιστορία των πόλεων και πέρασαν στους πύργους των ρολογιών που ως μνημεία αποτελούν σημαντικό κομμάτι, συνυφασμένο όχι μόνο με την τοπική ιστορία, αλλά με τους ρυθμούς των πόλεών τους και τη συλλογική μνήμη.
Οι μαθητές των Γιαννιτσών διάβασαν αποσπάσματα σχετικά με την ιστορία και την αρχιτεκτονική του μνημείου από την εργασία της Ευαγγελίας Κιουρκτσίδου, φοιτήτριας του τμήματος Γεωπληροφορικής Τοπογραφίας, “Πύργος ρολογιού Γιαννιτσών: Πολιτιστική τεκμηρίωση του μνημείου”. Ο πύργος του ρολογιού είναι το μοναδικό οθωμανικό μνημείο αυτού του χαρακτήρα που σώζεται στον ελλαδικό χώρο χάρη στην ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του, σύμφωνα με μελέτη που έκανε η τεχνική υπηρεσία του δήμου Γιαννιτσών για το συγκεκριμένο κτίριο.
Ο πύργος του ρολογιού βρίσκεται σήμερα στο νοτιοδυτικό τομέα της σύγχρονης πόλης, κοντά στο επίσης οθωμανικό κτίσμα του τάφου του Ahmed Bey Evrenosoglu. Ο πύργος χτίστηκε εξαρχής περίοπτος και δεν είναι γνωστό σήμερα αν στο στενό περιβάλλον του κτίσματος υπήρχε κάποιο άλλο κτίσμα. Η επιλογή της θέσης του έγινε με στρατιωτικά κριτήρια, καθώς ήθελαν να ελέγχουν την εμπορική κίνηση που γινόταν μέσω της πόλης σε όλη την Κεντρική Μακεδονία. Ο Serif Ahmed, απόγονος των γαζήδων της οθωμανικής κατάκτησης της Μακεδονίας, έχτισε τον πύργο ως τμήμα του βακουφιού που είχαν ιδρύσει οι πρόγονοί του. Κοντά υπήρχε το μεγάλο παλάτι, στο οποίο διέμεναν μέλη της οικογένειάς του μέχρι το 1912.

ΕΛΕΥΣΙΝΑ, ΟΠΩΣ ΛΕΜΕ... ΟΞΦΟΡΔΗ
Με ανάλογο ενθουσιασμό έδωσαν και οι μαθητές της Ελευσίνας πληροφορίες για το δικό τους ρολόι: Χτίστηκε το 1924 με έξοδα της βιομηχανίας “Τιτάν”. Η πολύχρονη ιστορία του ακολουθεί τα σκαμπανεβάσματα της ανθρώπινης πορείας στο χρόνο. Ο ελβετικός μηχανισμός του, που λειτουργεί με τη βαρύτητα, ήταν δωρεά του συλλόγου ΑΧΕΠΑΝΣ, το ρολόι χτίστηκε με πρωτοβουλία του συλλόγου νέων “Κελεός” και, όπως το ρολόι της Οξφόρδης, χτυπάει και το τέταρτο. Οι τρεις του καμπάνες σίγησαν στην κατοχή, όταν μπήκε σειρήνα και υπεστάλη η ελληνική σημαία. Υπήρξαν και άλλες περιστάσεις που το ρολόι σίγησε. Ο χρόνος έφερε φθορές. Ένας σπασμένος δείκτης, η παλαιότητα του μηχανισμού που δημιουργούσε δυσκολίες συντήρησης, όλα αυτά οδήγησαν στην απόφαση να λειτουργεί πλέον ψηφιακά, ενώ ο παλαιός μηχανισμός φυλάσσεται σήμερα ως μουσειακό είδος στο δημαρχείο Ελευσίνας.
“Η αναγνωστική μας λέσχη λειτουργεί χάρη στο μεράκι των μαθητών και των καθηγητών”, παρατηρεί στη “ΜτΚ” η υπεύθυνη της λέσχης Ελευσίνας, καθηγήτρια, Ελένη Καραβανίδου και προσθέτει ότι “δραστηριότητες που ενισχύουν την παραγωγική γνώση θα έπρεπε να στηρίζονται από την πολιτεία”.


Το παλιότερο ρολόι των Βαλκανίων

Το έτος 1753 η πόλη των Γιαννιτσών απέκτησε το ρολόι που της δώρισε ο Σερίφ Αχμέτ, ο οποίος το έχτισε για να γνωστοποιεί την ώρα, αλλά και για να δοξάσει το ισλάμ. Πρόκειται για το παλαιότερο κτίριο ρολογιού των Βαλκανίων. Στη νότια πλευρά της βάσης του πύργου υπάρχει σκαλισμένη σε δύο μεγάλες πλάκες από λευκό μάρμαρο η κτητορική επιγραφή. Η μία από τις δύο μαρμάρινες πλάκες φέρει την ίδια την επιγραφή και η άλλη, σε χαμηλό ανάγλυφο, ένα είδος διακοσμητικού τόξου, κάτω από το οποίο εικονίζεται μια λάμπα που κρέμεται από μια αλυσίδα. Η επιγραφή αυτή, η μόνη που σώζεται στα Γιαννιτσά, αναφέρει (σε ελεύθερη μετάφραση): “Ο Σερίφ Αχμέτ από τη γενιά του Γαζή Εβρενός, που ήταν ένδοξος ηγέτης, έχει δαπανήσει πάντοτε τις καλύτερες προσπάθειες για το βακούφι που τιμά τον πρόγονό του. Τώρα έκανε ρολόι, για να γνωστοποιεί την ώρα, αλλά το έχτισε έτσι, ώστε να είναι απόδειξη του πεντάκολπου ισλάμ. Η ανταμοιβή του ήταν να το παρουσιάσει με αγνές προθέσεις ως δώρο στον πατέρα του και στη μητέρα του και στις ψυχές των Γαζήδων”. Αυτό το χρονογράφημα θέλει να πει: Δείτε, δεν υπάρχει λέξη γιʼ αυτό το ωραίο, υπέροχο ρολόι.
Στο εσωτερικό του υπήρχε ο πρωτόγονος χειροκίνητος μηχανισμός που κούρδιζε το ρολόι με σκοινιά, δεν είχε μεταλλικό κούρδισμα.