του Κώστα Καντούρη

Οι αξιώσεις που εγείρουν άλλα τέσσερα μοναστήρια του Αγίου Όρους σε εκτάσεις-φιλέτα της Χαλκιδικής αποκαλύπτονται η μία μετά την άλλη, μετά το θόρυβο των “άγιων” παραχωρήσεων στη μονή Βατοπεδίου. Εδώ και χρόνια μοναστήρια αντιδικούν στα δικαστήρια με το Ελληνικό Δημόσιο, τη νομαρχία Χαλκιδικής αλλά και δήμους, για να κριθεί η εγκυρότητα των οθωμανικών τίτλων, με τους οποίους έγιναν οι παραχωρήσεις

Την τελευταία περίοδο τέσσερις δήμοι της Χαλκιδικής βρίσκονται σε αναταραχή, καθώς παραλιακά οικόπεδα-φιλέτα, αλλά και μεγάλα δάση, διεκδικούνται από τα μοναστήρια, τα οποία επικαλούνται βυζαντινά χρυσόβουλα, οθωμανικά μολυβδόβουλα και τουρκικά ταπιά για την κυριότητά τους. Περίπου 73.000 στρέμματα, στα οποία περιλαμβάνονται ακόμη και κατοικίες, ξενοδοχεία, μέχρι και κατασκηνώσεις της Πρόνοιας, είναι στον “αέρα”, αφού δεκάδες είναι οι προσφυγές των μοναστηριών κατά του δημοσίου.
“Τι θέλει τώρα το μοναστήρι, να πάρει τις εκτάσεις και να τις δώσει σε επιχειρηματίες; Η Εκκλησία είναι μακριά από τα πλούτη, δεν έχουν θέση στη ζωή μας αυτά”. Ο 82χρονος ιερέας Παντελής Τσιαουσίδης έχει ένα κτήμα στην Τορώνη, στις εκτάσεις που διεκδικεί εδώ και λίγο καιρό η μονή Κουτλουμουσίου. Ο ιερέας κλήθηκε και κατέθεσε, υπέρ του Δημοσίου, μάρτυρας στο Πολιτικό Εφετείο Θεσσαλονίκης, όπου συζητήθηκε η υπόθεση.
“Το έχω από πάππου προς πάππου, μου το κληροδότησαν και εγώ θα το δώσω στα παιδιά μου, είναι τέσσερις γενιές που τα έχουμε αυτά, γιατί ενδιαφέρθηκαν ξαφνικά;”, συμπληρώνει.
Το θέμα των διεκδικήσεων πήρε διαστάσεις στις αρχές του χρόνου, μετά την κινητοποίηση της διαδημοτικής κίνησης πολιτών Χαλκιδικής “Χαλκιδική SOS”, μέλη της οποίας συγκεντρώθηκαν στα χερσαία σύνορα του Αγίου Ορους, για να διαμαρτυρηθούν για τις αξιώσεις των μοναστηριών. Έξι γυναίκες, μέλη της κίνησης, παραβίασαν συμβολικά το άβατο και μπήκαν στο χώρο της μοναστικής πολιτείας. 

ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ Ο θόρυβος που ξεκίνησε με τις πρόσφατες ανταλλαγές εκτάσεων υπέρ της μονής Βατοπεδίου επεκτάθηκε στις αξιώσεις των μονών Κουτλουμουσίου, Ξενοφώντος, Σίμωνος Πέτρας και Διονυσίου.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι του δήμου Τορώνης, καθώς η μονή Κουτλουμουσίου διεκδικεί 4.500 στρέμματα, εκ των οποίων τα 1.200 αποτελούν παραλιακές περιοχές-φιλέτα, ενώ μεταξύ αυτών υπάρχουν και κατοικίες, ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Σύμφωνα με το δημόσιο και τους κατοίκους, η έκταση του μοναστηριού απαλλοτριώθηκε το 1933. “Δεν υπάρχει απαλλοτρίωση, αφού δεν υπάρχει αντίκρισμα”, αντιτείνουν οι συνήγοροι του μοναστηριού. “Αντίθετα υπάρχει συμβολαιογραφικό μισθωτήριο που το δημόσιο πληρώνει μέχρι σήμερα ενοίκιο στο μοναστήρι”, συμπλήρωσαν.
Το Πολιτικό Εφετείο Θεσσαλονίκης με απόφασή του “πάγωσε” τις διεκδικήσεις του μοναστηριού παραπέμποντας την υπόθεση σε έλεγχο πραγματογνωμόνων. Όπως διαπίστωσαν οι εφέτες, πρέπει να ελεγχθούν από την αρχή οι τίτλοι ιδιοκτησίας, για να προσδιοριστεί εάν η επίδικη έκταση βρίσκεται σε ορεινή περιοχή, όπως υποστηρίζουν οι εκπρόσωποι του δημοσίου, ή σε παραλιακή, όπως αντιτείνουν οι υπεύθυνοι του μοναστηριού. 
Από τις αξιώσεις των μοναστηριών στην επιφάνεια ήρθε πάλι, ύστερα από χρόνια και η υπόθεση των 53.000 στρεμμάτων της μονής Ξενοφώντος στο δήμο Σιθωνίας. Η έκταση ξεκινάει από το “λαιμό” της Νικήτης, περιλαμβάνει παραθαλάσσιες περιοχές στη Λαγόμανδρα και συνεχίζει από τον όρμο Παναγιάς και εκτείνεται στον Αγιο Νικόλαο, σε όλη τη Βουρβουρού, μέχρι και τα έξι μικρά νησιά.
Η συγκεκριμένη έκταση αναγνωρίστηκε ότι ανήκει στη μονή με απόφαση του 1973, επί δικτατορίας, η οποία όμως ύστερα από τις αντιδράσεις των κατοίκων ανεκλήθη το 1974. Ωστόσο το μοναστήρι φέρεται ότι πούλησε την έκταση αυτή σε ιδιωτική εταιρεία και από τότε έχει ξεκινήσει δικαστικός αγώνας του μοναστηριού κατά του δημοσίου, στον οποίο παρεμβαίνει και η μονή Σίμωνος Πέτρας διεκδικώντας περίπου 14.000 στρέμματα εξ αυτών.
“Αυτά είχαν δοθεί με χρυσόβουλα από τον Αλέξιο τον Κομνηνό, που τους είχε παραχωρήσει 103.000 στρέμματα, αλλά αυτή η έκταση που διεκδικούν δεν έχει αναγνωριστεί”, επισημαίνουν κάτοικοι του Αγίου Νικολάου, που βλέπουν οικόπεδά τους να χάνονται, αφού τα 15.000 στρέμματα είναι ιδιοκτησίες και τα υπόλοιπα το δάσος της Βουρβουρούς. 
Άλλα 15.400 στρέμματα διεκδικεί η μονή Διονυσίου στο δήμο Ορμύλιας. Πρόκειται για την περιοχή που βρίσκεται στη Μεταμόρφωση Χαλκιδικής, ξεκινάει από την παραλία και καταλήγει στο βουνό, αλλά σε αυτή περιλαμβάνονται δημοτικές εγκαταστάσεις αλλά και η κατασκήνωση της Πρόνοιας, που φιλοξενεί παιδιά με ειδικές ανάγκες. Η υπόθεση της κατασκήνωσης εξετάστηκε την περασμένη εβδομάδα από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πολυγύρου, όπου προσέφυγε το μοναστήρι σε βάρος της νομαρχίας Χαλκιδικής. Το μοναστήρι στηρίζεται σε απόφαση του Αρείου Πάγου του 1974, που επιδίκασε τη συγκεκριμένη έκταση και τώρα με αναγνωριστική αγωγή στρέφονται σε βάρος του δημοσίου για την κυριότητα των εκτάσεων.