του Γιώργου Χατζηλίδη

Την ώρα που πυκνώνουν οι πληροφορίες πως η ανάδοχος εταιρεία για την κατασκευή της υποθαλάσσιας αρτηρίας ανακρούει πρύμναν και οδεύουμε προς ακύρωση του έργου (και ίσως προκήρυξη νέου διαγωνισμού), ως αποτέλεσμα αντιδράσεων και προσφυγών κατοίκων της πόλης για τις περιβαλλοντικές και άλλες επιπτώσεις του έργου (κτίρια που θα έπρεπε να κατεδαφιστούν έχουν χαρακτηριστεί από το ΥΠΠΟ ως διατηρητέα), οι Πολίτες Κατά της Υποθαλάσσιας συνεχίζουν την εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών της Θεσσαλονίκης.  

Το περασμένο Σάββατο, οι Πολίτες Κατά της Υποθαλάσσιας, στο πλαίσιο του 10ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και χωρίς να πτοούνται από την έξοδο των Θεσσαλονικέων για το τριήμερο, παρουσίασαν το φιλμ “Μια τρύπα στο νερό” του σκηνοθέτη Μάνου Παπαδάκη, στην κατάμεστη, κυρίως από νεολαία, αίθουσα “Σταύρος Τορνές”, στην Αʼ Αποθήκη του λιμανιού.

Τρύπα στο νερό, λοιπόν, η υποθαλάσσια, αφού όπως εξηγούν φορείς και επιστήμονες της πόλης που συμμετέχουν στο ντοκιμαντέρ, όχι μόνο μετατοπίζει το κυκλοφοριακό πρόβλημα λίγα χιλιόμετρα παραπέρα, αλλά επίσης προκαλεί: Καταστροφή του περιβάλλοντος, συρρίκνωση του δημόσιου χώρου, ενθάρρυνση της αυτοκίνησης, πλήγματα σε σημεία αναφοράς της ιστορικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης, απομόνωση του θαλάσσιου μετώπου. Όλα αυτά περιβάλλονται από έναν πέπλο μυστηρίου σχετικά με τον οριστικό σχεδιασμό της, αλλά και από την έλλειψη ενημέρωσης σημαντικής μερίδας των πολιτών για το έργο.

Σε πρώτο επίπεδο, ο σκηνοθέτης προσεγγίζει το θέμα με χιούμορ και σαρκαστική διάθεση, που προκαλούν κατʼ αρχάς, θυμηδία. Στο βάθος, όμως, αναδύεται η ζοφερή ελληνική πραγματικότητα, όπου η προχειρότητα είναι στην ημερήσια διάταξη. Αυτή αποτυπώνεται με κωμικοτραγικό τρόπο στο ακόλουθο στιγμιότυπο του ντοκιμαντέρ:

Ο ΥΠΕΧΩΔΕ, Γιώργος Σουφλιάς, εμφανίζεται να λέει στο Κοινοβούλιο πως “θα μελετήσουμε την επέκταση προς τη Γκόνη (Καλαμαριά), για να δούμε αν μπορούμε να την προχωρήσουμε”, αφού έχει πρώτα υπογράψει τη σύμβαση με τον παραχωρησιούχο, η οποία δεν προβλέπει κάτι τέτοιο…

Για να δανειστούμε τα λόγια της καθηγήτριας Αστικού Σχεδιασμού και Ιστορίας Πολεοδομίας του Πολυτεχνείου, Αλέκας Γερόλυμπου, η οποία παρενέβη με εισήγησή της μετά το τέλος της προβολής, πρόκειται για την “παγκοσμιοποίηση αλά ελληνικά”, αφού οι πολίτες στην Ευρώπη διεκδικούν και καταφέρνουν να διασφαλίζουν για την ποιότητα ζωής τους τουλάχιστον τα αυτονόητα, από ορθολογικότερους και εξυπνότερους μάλιστα διαχειριστές και της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού. “Μοιάζει με επέμβαση που έχει αναλάβει να κάνει ένας γιατρός στον αστράγαλο ενός ασθενή, μελετά τα ιατρικά δεδομένα και αποφασίζει ξαφνικά πως θα πρέπει να κόψει το πόδι στη μέση!”. Είναι ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την τοποθέτηση στο ντοκιμαντέρ του συγκοινωνιολόγου-καθηγητή ΑΠΘ, Βασίλη Προφυλλίδη, ο οποίος προσθέτει: “Η Θεσσαλονίκη έχει συντελεστή πρασίνου ανά κάτοικο 2,5 τ.μ., συμπεριλαμβανομένου και του περιαστικού δάσους. Χωρίς το τελευταίο, ο συντελεστής πέφτει κάτω από τη μονάδα. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις έχουν συντελεστή πρασίνου 15-40 τ.μ. Και είναι πολύ διαφορετικό πράγμα να καταστρέψεις στρέμματα πρασίνου στο Σέιχ-Σου, και πολύ χειρότερο να κάνεις το ίδιο στη νέα παραλία”. 



Απουσία δημόσιας διαβούλευσης.



Σχολιάζοντας το ντοκιμαντέρ, η κ. Γερόλυμπου ευχαρίστησε τον σκηνοθέτη και του Πολίτες Κατά της Υποθαλάσσιας που διοργάνωσαν την εκδήλωση, διότι “προωθούν ζητήματα καίρια για τη ζωή μας, όχι απλά ως κατοίκων αυτής της πόλης, αλλά ως ενεργών πολιτών, σε ένα πολιτικό σκηνικό που βασίζεται και επιζητεί τη δημόσια αφασία. Η δημιουργία κινήσεων πολιτών με δυναμική παρέμβαση είναι η μόνη απάντηση που μπορούμε να αντιτάξουμε. Είναι δυνατόν η Θεσσαλονίκη, που ήταν μια μικρογραφία ενός ολόκληρου κόσμου, νʼ αρκείται σήμερα σε μια τόσο φθηνή έκπτωση;”.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Λόης Λαμπριανίδης έκανε λόγο για παντελή απουσία δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με το έργο και μετέφερε μία εμπειρία του από τη διαμονή του στο Λονδίνο, ενδεικτική της διαφοράς στην κουλτούρα δημόσιου διαλόγου των δύο κρατών: “Πριν από 20 χρόνια, στο Λονδίνο, κάποιοι αποφάσισαν να βελτιώσουν το φωτισμό σʼ ένα γήπεδο τένις. Κατέθεσαν λοιπόν τα σχέδια στο δήμο και ο καθένας είχε τη δυνατότητα να καταθέσει τις ενστάσεις του για τα τυχόν προβλήματα που θα προκαλούσε η παρέμβαση. Είκοσι χρόνια μετά, για ένα μεγαλύτερο έργο, με σοβαρές επιπτώσεις για το σύνολο της πόλης δεν υπήρξε καμία ενημέρωση των πολιτών”. Ο ίδιος αναφέρθηκε στο θέατρο του παραλόγου (δική μας η έκφραση) με τα θεματικά πάρκα, προϋπολογισμού 20 εκατ. ευρώ έκαστο, που κατασκευάζει ο δήμος Θεσσαλονίκης στη νέα παραλία και τα οποία θα καταστραφούν αν τελικά γίνει πράξη το παρόν σχέδιο της υποθαλάσσιας. Σημειώνεται πως η δημοτική αρχή είναι ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του έργου στην πόλη….

“Η δημοτική αρχή συνέδεσε το μετρό και την υποθαλάσσια με την αναπτυξιακή πορεία της πόλης και έκανε κριτήριο ενδιαφέροντος της κυβέρνησης την υλοποίηση τους. Εγκλωβίστηκαν και οι δύο στη λογική κατασκευής ενός εμβληματικού έργου, όπως η υποθαλάσσια, που όμως δεν εντάσσεται σε ένα γενικότερο σχεδιασμό ποιοτικής αναβάθμισης της ζωής της πόλης”, πρόσθεσε. 

 

ΑΛΕΚΑ ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΥ

καθηγήτριας Αστικού Σχεδιασμού και Ιστορίας Πολεοδομίας του Πολυτεχνείου

"Πρόκειται για την 'παγκοσμιοποίηση αλά ελληνικά', αφού οι πολίτες στην Ευρώπη διεκδικούν και καταφέρνουν να διασφαλίζουν για την ποιότητα ζωής τους τουλάχιστον τα αυτονόητα, από ορθολογικότερους και εξυπνότερους μάλιστα διαχειριστές και της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού"