Παρά τις όποιες εκατέρωθεν δηλώσεις περί καλής γειτονίας και θέλησης για επίλυσης των διαφορών, η διαφοροποίηση μεταξύ του έλληνα επιτελάρχη και του αρχηγού των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων ήταν εμφανής στον τρόπο ερμηνείας του διεθνούς δικαίου, γύρω από τις πτήσεις των μαχητικών αεροσκαφών στο αρχιπέλαγος. Αυτό εξάλλου ήταν και το αντικείμενο της χθεσινής κατ' ιδίαν συνάντησης των δύο ανδρών, στις 7.15 το απόγευμα στο ξενοδοχείο"Haytt", δηλαδή λίγο μετά το πέρας των εργασιών της συνόδου. Ο έλληνας επιτελάρχης, σύμφωνα με πληροφορίες, έθεσε ανοιχτά το θέμα της τουρκικής παραβατικότητας στο Αιγαίο αναφερόμενος σε συγκεκριμένα παραδείγματα και περιπτώσεις.

Όπως είχε νωρίτερα διευκρινίσει στους έλληνες δημοσιογράφους, αυτή η προκλητική συμπεριφορά της γείτονας δεν συμβαδίζει με το πνεύμα προσέγγισης μεταξύ των δύο πλευρών, αλλά αντίθετα δημιουργεί αρνητικά αποτελέσματα. Σημείωσε μάλιστα ότι στη συνάντηση δεν επρόκειτο να τεθεί θέμα συζήτησης γύρω από τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, καθώς υπάρχουν οι σχετικές επιτροπές, που λειτουργούν με ευθύνη του υπουργείου Εξωτερικών. 

Η κόντρα για το FIR

Η τουρκική παραβατικότητα στο Αιγαίο απασχόλησε ίσως το μεγαλύτερο μέρος της συνέντευξης Τύπου, που δόθηκε από κοινού και από τους δέκα αρχηγούς ΓΕΕΘΑ, αμέσως μετά τη λήξη της συνόδου, η οποία είχε ως διακριτικό θέμα "Βελτίωση της συνεργασίας και της ασφάλειας στην περιοχή". 

Ο αρχηγός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, ερωτηθείς από έλληνα δημοσιογράφο για την αξία της πρότασής του περί αφοπλισμού των μαχητικών αεροσκαφών στο Αιγαίο, όταν το μέτρο αυτό δεν εφαρμόζεται από την Τουρκία, προσπάθησε να ελιχθεί λέγοντας ότι το "FIR Αθηνών δεν αποτελεί σύνορο αλλά διεθνή χώρο και δεν τίθεται θέμα παραβίασης". Όπως είπε, "η Τουρκία δεν παραβιάζει τον ελληνικό εναέριο χώρο και εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο, το οποίο απαιτεί μόνο από τα πολιτικά αεροσκάφη να καταθέτουν σχέδια πτήσεις, πράγμα το οποίο εφαρμόζουν τα τουρκικά πολιτικά αεροπλάνα". Σημείωσε δε με νόημα πως "εγώ, όταν δίνω μία διαταγή, εφαρμόζεται" και "κάρφωσε" την ελληνική πλευρά ότι δεν εφάρμοσε τη συμφωνία, η οποία προέβλεπε ότι το τριήμερο της συνόδου δεν θα πετούσαν μαχητικά αεροπλάνα στο Αιγαίο. "Χθες τα ελληνικά πετάξανε, εμείς όχι", είπε και κλείνοντας πρόσθεσε ότι οι δύο χώρες έχουν καθήκον να βρουν χώρο συνεργασίας και να μειώσουν τις διαφορές τους. 
 
Η απάντηση του έλληνα αρχηγού ΓΕΕΘΑ ήταν άμεση. Είπε ότι υπήρξε συμφωνία να μειωθεί η δραστηριότητα στο Αιγαίο, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος "ενός ατυχούς συμβάντος που θα αμαύρωνε τη σύνοδο", ενώ για το FIR Αθηνών ξεκαθάρισε ότι "η Αθήνα έχει τη διαχείριση και τον έλεγχο και οι όποιες διαφοροποιήσεις στην προσέγγιση δεν μπορούν να διαφοροποιούν αυτό που επιτάσσεται από το διεθνές δίκαιο και τους κανόνες του εναέριας κυκλοφορίας (ICAO)".

Σε ό,τι αφορά το αποτέλεσμα της συνόδου ο έλληνας αρχηγός ΓΕΕΘΑ τόνισε ότι η πρωτοβουλία του αποσκοπεί στο να θεσμοθετήσει την επικοινωνία μεταξύ των επιτελείων και να αυξήσει την ετοιμότητα συνεννόησης. Δηλαδή σε πρώτη φάση να δημιουργηθεί ένα δίκτυο "κόκκινου τηλεφώνου", που θα επιτρέπει ανά πάσα στιγμή την επικοινωνία και την πρόληψη. Την έναρξη των εργασιών της συνόδου κήρυξε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο οποίος τόνισε ότι η Ελλάδα επιθυμεί τα Βαλκάνια να μην αποτελούν περιοχή διενέξεων αλλά ειρήνης, συναδέλφωσης και αλληλοκατανόησης και κάλεσε τους συμμετέχοντες αρχηγούς ΓΕΕΘΑ να συμβάλουν στην οικοδόμηση ενός ευρύτερου περιβάλλοντος ασφαλείας.

Στόχος της συνόδου ήταν να διερευνηθούν οι δυνατότητες για τη δημιουργία ενός περιφερειακού μηχανισμού επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ των επιτελείων των βαλκανικών χωρών, που θα συμβάλει στην ενίσχυση της διαχείρισης κρίσεων από ασύμμετρες απειλές ή φυσικές καταστροφές. Σύμφωνα με το ανακοινωθέν, εκτός από την ομόφωνη απόφαση να πραγματοποιείται η σύνοδος κάθε χρόνο σε διαφορετική χώρα (η επόμενη θα γίνει στην Αττάλεια της Τουρκίας), δεν υπήρξε συμφωνία επί των όρων, καθώς "χρήζουν περαιτέρω επεξεργασίας" από τις αρμόδιες προϊστάμενες πολιτικές αρχές, δηλαδή από τα υπουργεία Άμυνας και Εξωτερικών.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΕΡΓΙΑΔΕΣ