Μαρόκο, 9 Αυγούστου 1938 “Έπιασα ένα μεγάλο φίδι στη φυλλωσιά πίσω από τον δρόμο. Ήταν 75 εκ. μακρύ, γκρι με μαύρα στίγματα στην κοιλιά αλλά κανένα στη ράχη, εκτός από το λαιμό, όπου υπήρχε ένα σημάδι που έμοιαζε με τη μύτη βέλους...”

Έτσι ξεκινούσε το ημερολόγιο του Τζορτζ Όργουελ. Εκείνη την περίοδο ο συγγραφέας, σε ηλικία 35 ετών, βρισκόταν στο Μαρόκο με τη σύζυγό του Ιλέιν, αναρρώνοντας από μια βαρύτατη αιμορραγία στους πνεύμονες, ένα θανάσιμο “σουβενίρ” από τα χαρακώματα του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία, όπου πολέμησε στο πλευρό των δημοκρατικών δυνάμεων εναντίον του Φράνκο.

70 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ 

Όποιος άνοιγε χθες τη σελίδα orwelldiaries.wordpress.com θα διάβαζε τις ίδιες ακριβώς γραμμές και ό,τι άλλο έγραψε εκείνη την ημέρα -70 χρόνια πριν- ο Άγγλος ασθενής συγγραφέας. Ο Τζορτζ Όργουελ (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Έρικ Άρθουρ Μπλερ), που τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου είχε εκδώσει ένα από τα πιο σημαντικά του βιβλία, το “Φόρος τιμής στην Καταλονία”, ξεκίνησε στις 9 Αυγούστου του 1938 τη συγγραφή του προσωπικού του ημερολογίου κατά τη διάρκεια της εξάμηνης παραμονής του στο Μαρόκο. Σʼ αυτό καταγράφει με επιμονή και εντυπωσιακές λεπτομέρειες τα εγκόσμια και μικρά της καθημερινότητας: τη φύση, τα ζώα, το φαγητό, ακόμη και τα αυγά που γεννούν οι κότες του! Ένα μήνα μετά, στις 7 Σεπτεμβρίου του 1938, ο συγγραφέας αρχίζει να κρατά μέχρι και το 1942 ξεχωριστό πολιτικό ημερολόγιο με τις σκέψεις του και τις παρατηρήσεις του για τη δημοσιογραφία, την πολιτική, τον Βʼ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εβδομήντα χρόνια μετά, και για πρώτη φορά, το κοινό έχει άμεση πρόσβαση στα ημερολόγια του συγγραφέα παρακολουθώντας κάθε μέρα -με την ανάρτηση του ημερολογίου της αντίστοιχης ημέρας- πώς κυλά η καθημερινότητα ενός καταβεβλημένου ανθρώπου που αγαπούσε την αγροτική ζωή και τις ξυλουργικές εργασίες, και παράλληλα πώς διαμορφώνεται η πολιτική του σκέψη μέσα στον ανεμοστρόβιλο των ιστορικών γεγονότων. Βαριά άρρωστος ο συγγραφέας αποφεύγει να αναφερθεί εκτενώς στο πρόβλημα της υγείας του. Περιορίζεται μόνο στη φράση: “Τα πνευμόνια μου δεν είναι σε καλή κατάσταση”. Το πρόβλημα αυτό δεν του επιτρέπει να καταταγεί στο στρατό. Μέσα στον πόλεμο όμως εκδίδει έπειτα από πολλές δυσκολίες την περίφημη “Φάρμα των ζώων” και το 1948, ένα χρόνο προτού πεθάνει, το εμβληματικό “1984”.

Το “πείραμα” του Orwell Prize

Το ίδρυμα Orwell Prize, που απονέμει το ομώνυμο βραβείο για συγγραφείς και δημοσιογράφους, αποφάσισε να δημοσιοποιήσει τα ημερολόγια του συγγραφέα μʼ αυτό το ιδιότυπο ““πείραμα”, όπως το αποκαλεί στη “ΜτΚ” η Jean Seaton, διευθύντρια του ιδρύματος Orwell Prize και καθηγήτρια της Ιστορίας των ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο του Westminster. Το ίδρυμα χρησιμοποιεί το τεχνολογικό και κοινωνικό εργαλείο των blogs σύμφωνα με τον αρχικό σκοπό για τον οποίον δημιουργήθηκε: τη δημοσίευση ενός προσωπικού ημερολογίου σε όλη την ιντερνετική κοινότητα. Εν προκειμένω, όμως, αυτό το σύγχρονο εργαλείο δημοσιοποιεί ένα ημερολόγιο του οποίου η συγγραφή ξεκίνησε 70 χρόνια πριν. “Τα ημερολόγια του Όργουελ είναι μια μαρτυρία για όλα όσα απασχολούν την κοινωνία στη δεκαετία του ʼ30: ανεργία, κουτσομπολιό, φασισμός, σοσιαλισμός και φυσικά η εκτροφή των πουλερικών. Όλα αυτά τα θέματα είναι ιδωμένα μέσα από την προσωπική ματιά, παθιασμένη και ταυτόχρονα αποστασιοποιημένη, ενός μεγάλου συγγραφέα και σεμνού ανθρώπου”, αναφέρει η κ. Seaton. “Φανταζόμασταν πως τα ημερολόγια θα ενδιέφεραν τον κόσμο. Μόνο η αναγγελία της δημοσίευσης των ημερολογίων σε μορφή blog προκάλεσε 50.000 χτυπήματα στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος”. “Ας μην περιμένετε όμως αυτό που συνήθως σκεφτόμαστε όταν λέμε ʽπροσωπικόʼ ημερολόγιο. Αυτό που αποκαλύπτουν τα ημερολόγια είναι η εντατική αναζήτηση, η παρατήρηση, ο τρόπος με τον οποίον προσέγγιζε την καθημερινότητα ο Τζορτζ Όργουελ. Η ένταση μάλιστα και η εγρήγορση με την οποία παρατηρούσε τα αντικείμενα, τη φύση, τη ζωή, θεωρώ πως είναι οι βάσεις της πολιτικής του σκέψης. Η ανάγνωση των ημερολογίων σκιαγραφεί έναν άνθρωπο ρομαντικό, που πίστευε στην ισότητα, στην ελευθερία, στη δικαιοσύνη. Έναν άνθρωπο που ήταν υπέρ του ανθρώπου”.

• Τα ημερολόγια δημοσιεύονται στη διεύθυνση orwelldiaries.wordpress.com. Το κάθε κείμενο θα παραμείνει στο Ίντερνετ για ένα μήνα. Η δημοσίευση γίνεται με πρωτοβουλία του Orwell Prize (www.theorwellprize.co.uk). Το ίδρυμα αυτό συστάθηκε για να επιβραβεύσει και να αναδείξει δημοσιογράφους και συγγραφείς που έχουν την πολιτική στο επίκεντρο του έργου τους. Φέτος το βραβείο κέρδισε ο Παλαιστίνιος συγγραφέας Raja Shehadeh για το βιβλίο του “Palestinian Walks”. Η τελετή απονομής θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του Διεθνούς Φεστιβάλ Βιβλίου του Εδιμβούργου στις 21 Αυγούστου 2008.