Τα εναλλακτικά καύσιμα έχουν μειωμένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ενώ μπορούν να συμβάλουν στην ομαλοποίηση των τιμών της διεθνούς αγοράς πετρελαϊκών προϊόντων.

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η ευρωπαϊκή εταιρεία παραγωγής αεροσκαφών Airbus πραγματοποίησε την 1η Φεβρουαρίου του 2008 την πρώτη δοκιμαστική πτήση αεροσκάφους με τη χρήση εναλλακτικού καυσίμου από φυσικό αέριο (gas to liquid kerosene -GTL). Πρόκειται για μία πρωτοποριακή εξέλιξη στον τομέα της περιβαλλοντολογικής προστασίας, υπό το δεδομένο ότι το σύνολο των επιβατικών αεροσκαφών σήμερα πετά χρησιμοποιώντας συμβατικά καύσιμα, τα οποία μολύνουν το περιβάλλον. Το πρωτοποριακό αυτό καύσιμο παράγεται μέσω επιστημονικής μεθόδου (Fisher-Tropsch process) και έχει το πλεονέκτημα του καθαρού καυσίμου παράγοντας λιγότερους ρύπους.

Η ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΚΑΙ Η ΡΥΠΑΝΣΗ
Στο επίπεδο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα πρόσφατη δημοσκόπηση, που πραγματοποιήθηκε στη Βρετανία, κατέγραψε αύξηση των απόψεων όσων πιστεύουν ότι τα αεροσκάφη μολύνουν περισσότερο το περιβάλλον, σε σύγκριση π.χ. με τις εκπομπές βλαβερών ρύπων από τα αυτοκίνητα. Σε έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί τον Αύγουστο του 2006 το 39% των ερωτηθέντων πίστευε ότι τα αυτοκίνητα μολύνουν περισσότερο από τα αεροσκάφη έναντι 35% που υποστήριζε το αντίθετο. Όταν η ίδια ερώτηση τέθηκε σε δημοσκόπηση τον Αύγουστο του 2007, τα ποσοστά των απόψεων είχαν αντιστραφεί, καθώς αυτοί που πιστεύουν ότι τα αυτοκίνητα μολύνουν περισσότερο μειώθηκαν στο 34%, ενώ το ποσοστό των απόψεων που αποδίδουν μεγαλύτερη περιβαλλοντολογική ρύπανση από τα αεροσκάφη αυξήθηκε στο 40%. Ποσοστό 47% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι οι πτήσεις με αεροσκάφη πρέπει να περιοριστούν για την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ το 23% των ερωτηθέντων υποστήριξε ότι οι τιμές στα αεροπορικά εισιτήρια πρέπει να αυξηθούν, προκειμένου να περιοριστούν οι αεροπορικές μετακινήσεις. Το ποσοστό των Βρετανών που δήλωσαν ότι θα περιόριζαν τα ταξίδια τους με αεροσκάφη αυξήθηκε από 12% το 2006 σε 15% το 2007. Παράλληλα οι συμμετέχοντες στις δημοσκοπήσεις υποστήριξαν ως εναλλακτικές λύσεις για την ενίσχυση των μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος την αύξηση των δαπανών για τα δημόσια λεωφορεία (ποσοστό 60%) και τα τρένα (ποσοστό 56%). Οι δημοσκοπήσεις έδειξαν επίσης ότι οι Βρετανοί εμπιστεύονται περισσότερο τις περιβαλλοντολογικές οργανώσεις, για να μάθουν την αλήθεια για το περιβάλλον, έναντι των κυβερνητικών ανακοινώσεων.

ΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ
Οι επιστημονικές εκτιμήσεις του βρετανικού υπουργείου Μεταφορών για το 2005 έδειξαν ότι τα αυτοκίνητα παρήγαγαν 69,9 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα, ενώ τα αεροσκάφη των εσωτερικών αλλά και διεθνών πτήσεων ήταν υπεύθυνα για τις εκπομπές στην ατμόσφαιρα 37,5 εκατ. τόνων CO2. Πέρα από τη διαφοροποίηση των απόψεων μεταξύ των δημοσκοπήσεων και των επιστημονικών δεδομένων, το ζήτημα της χρήσης εναλλακτικών καυσίμων στις πτήσεις των αεροσκαφών απασχολεί έντονα την αεροπορική βιομηχανία αλλά και τις κατασκευάστριες εταιρείες κατά τα τελευταία χρόνια, στοχεύοντας τόσο στην προστασία του περιβάλλοντος όσο και στην υιοθέτηση λύσεων για τη μείωση του λειτουργικού κόστους των αεροσκαφών μακροπρόθεσμα.

Η ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΤΗΣΗ
Το αεροσκάφος που χρησιμοποίησε η Airbus για την πτήση με το εναλλακτικό καύσιμο ήταν ένα πειραματικό Α380 και πέταξε μεταξύ του Φίλτον και της Τουλούζης, χρησιμοποιώντας εναλλακτικό καύσιμο για τη λειτουργία ενός εκ των τεσσάρων κινητήρων του. Η επιλογή του αεροσκάφους έγινε, καθώς ο συγκεκριμένος τύπος έχει συστήματα χρήσης που είναι φιλικά προς το περιβάλλον, ενώ διαθέτει τέσσερις κινητήρες, με αυτόνομη παροχή καυσίμων, που επιτρέπει τη διακοπή της λειτουργίας τους, στον αέρα. Η πειραματική αυτή πτήση έγινε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος της Airbus για την αξιολόγηση και τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων σε συνεργασία με τις εταιρείες Shell International Petroleum και Rolls Royce. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι η πειραματική πτήση πραγματοποιήθηκε σε μία περίοδο ανοδικών τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων που κλιμακώνουν τις συνθήκες ανταγωνισμού στην αεροπορική βιομηχανία αλλά και στις πτήσεις των αεροπορικών εταιρειών. Γίνεται αυτονόητο από την άλλη μεριά ότι η οικονομική αξιοποίηση ενός τύπου εναλλακτικού καυσίμου από την αεροπορική βιομηχανία μπορεί να μειώσει τη ζήτηση των συμβατικών αεροπορικών καυσίμων και επί τη βάσει του οικονομικού νόμου της προσφοράς και της ζήτησης να ομαλοποιήσει ως προς τη δική της οικονομική διάσταση τις τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων στη διεθνή αγορά. Ο αντικειμενικός σκοπός της πτήσης ήταν να εξεταστούν η λειτουργία του κινητήρα αλλά και η πτητική συμπεριφορά του αεροσκάφους σε συνδυασμό με τη χρήση του GTL. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε διακοπή λειτουργίας και στη συνέχεια επανεκκίνηση του κινητήρα (Νο1), ενώ με επιστημονική μέθοδο έγινε συλλογή των δεδομένων εκπομπής καυσαερίων, προκειμένου να γίνει σύγκριση με τις εκπομπές των κινητήρων που χρησιμοποιούν συμβατική κηροζίνη. Το δίκτυο καυσίμου του συγκεκριμένου κινητήρα είχε τροφοδοτηθεί με μείγμα καυσίμου GTL και συμβατικού καυσίμου, ενώ οι υπόλοιποι τρεις κινητήρες είχαν τροφοδοσία αποκλειστικά συμβατικού καυσίμου. Τα αποτελέσματα του πειράματος θα αξιολογηθούν στη συνέχεια, προκειμένου να προσδιοριστούν τα επόμενα βήματα σχετικά με την πορεία αξιοποίησης του νέου αεροπορικού καυσίμου. Η Airbus από την πλευρά της ψάχνει εναλλακτικό καύσιμο με χαρακτηριστικά “drop in product”, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα στα αεροσκάφη που πετούν σήμερα. Στο επόμενο στάδιο και με την προϋπόθεση ολοκλήρωσης των πειραματικών και οικονομικών δεδομένων απαιτείται η πιστοποίηση του νέου καυσίμου σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές των αεροπορικών καυσίμων. Η Airbus εκτιμά ότι θα λάβει την έγκριση αυτή, για το GTL, μέχρι το 2013.

ΤΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΚΑΥΣΙΜΟ GTL
Το εναλλακτικό καύσιμο GTL μοιάζει με την κηροζίνη, αλλά είναι άχρωμο και παράγεται από τη Shell International Petroleum υπό την κωδική ονομασία Shell GTL Jet Fuel. Επιπλέον από το Νοέμβριο του 2007 έχει υπογραφεί συμφωνία με την Qatar GTL, η οποία ενημερώνεται για τα τελικά αποτελέσματα των πειραμάτων. Πρόκειται για αεροπορικό καύσιμο μεσαίας διύλισης, το οποίο παράγεται μέσω διαδικασίας σύνθεσης από το φυσικό αέριο. Το GTL στην παραγωγική φάση του θα είναι διαθέσιμο σε κεντρικούς προορισμούς αεροπορικών πτήσεων, προκειμένου ο εφοδιασμός των αεροσκαφών να γίνεται με πρακτικό τρόπο και χωρίς λειτουργικά προβλήματα. Στα πλεονεκτήματα του GTL συμπεριλαμβάνονται η καθαρότητα καύσης στο εσωτερικό του κινητήρα αλλά και ο συνδυασμός ενεργειακής απόδοσης/καύσης σε σύγκριση με τα συμβατικά καύσιμα. Παράλληλα το GTL έχει ελκυστικά χαρακτηριστικά για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς θεωρητικά είναι απελευθερωμένο από το θειάφι, ενώ ανήκει στην κατηγορία των συνθετικών καυσίμων, τα οποία μπορούν να παρασκευαστούν τόσο από το φυσικό αέριο όσο και από οργανική μάζα αλλά και από μείγμα υδρογονανθράκων μέσω της επιστημονικής μεθόδου Fischer-Tropsch. Η πειραματική διερεύνηση και στη συνέχεια η οικονομική αξιοποίηση του GTL θα υποστηρίξουν μελλοντικά και την υιοθέτηση της δεύτερης γενιάς βιολογικών καυσίμων, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Airbus αλλά και της εταιρείας αεροπορικών καυσίμων Shell Aviation.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ FISCHER-TROPSCH
Η επιστημονική μέθοδος Fisher-Tropsch, η οποία μετατρέπει το φυσικό αέριο σε υγροποιημένο καύσιμο, αναπτύχθηκε από γερμανούς επιστήμονες στη δεκαετία του ’20, ενώ στη συνέχεια τελειοποιήθηκε από τη Shell μέσω των ερευνών που έγιναν τα τελευταία 30 χρόνια. Μικρές ποσότητες από κηροζίνη GTL χρησιμοποιήθηκαν προγενέστερα σε μίγμα καυσίμου δοκιμαστικών πτήσεων στις ΗΠΑ, ενώ τα αποτελέσματά τους ήταν θετικά.
Τα εναλλακτικά καύσιμα μπορούν να παραχθούν από φυσικά καύσιμα αλλά και από βιομάζα. Στα φυσικά καύσιμα συμπεριλαμβάνονται το φυσικό αέριο αλλά και ο άνθρακας, ενώ στη βιομάζα συγκαταλέγονται τα φυτά, τα απορρίμματα και τα φύκια. Οι άλλοι τύπoι εναλλακτικών καυσίμων περιλαμβάνουν την παραγωγή υγρού καυσίμου από βιομάζα (BTL) αλλά και από άνθρακα (CTL). Την περίοδο που διανύουμε η επιστημονική έρευνα για την παραγωγή τους βρίσκεται σε διάφορα στάδια, ενώ η μελλοντική χρήση τους εξαρτάται άμεσα από τη φυσική διαθεσιμότητα της αγροτικής παραγωγής ή του άνθρακα.

*
Ο Νίκος Χατζής είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στη διπλωματία και στη διεθνή ασφάλεια από τη σχολή Νομικών και Διπλωματικών Σπουδών Fletcher του πανεπιστημίου TUFTS της Βοστόνης.