Του Γιώργου Παλαιτσάκη

Εισοδήματα χαμηλότερα από τα αφορολόγητα όρια εμφάνισαν το 2009 στην εφορία 5.348.005 άτομα επί συνόλου 8.342.160 που υπέβαλαν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος στις ΔΥΟ. Σχεδόν δύο στους τρεις πολίτες (ποσοστό 64,1% επί του συνόλου) δήλωσαν, δηλαδή, ετήσιο εισόδημα στο οποίο δεν αναλογεί φόρος και φυσικά δεν πλήρωσαν ούτε ένα ευρώ στην εφορία! Από τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, περίπου οι μισοί δήλωσαν κάτω από το αφορολόγητο όριο των 12.000 ευρώ, ενώ, από τους υπόλοιπους φορολογούμενους, περίπου το 80% δήλωσε κάτω από 10.000 ευρώ!

Το συμπέρασμα αυτό, το οποίο είναι αποκαλυπτικό για την έκταση της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα, προκύπτει από τη στατιστική επεξεργασία των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος που υπεβλήθησαν το 2009. Την επεξεργασία έκανε η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών.

Από την ίδια επεξεργασία συνάγεται το συμπέρασμα ότι η συμμετοχή των μισθωτών και των συνταξιούχων στα συνολικά φορολογικά βάρη αυξήθηκε σημαντικά το 2009 σε σύγκριση με το 2008. Συγκεκριμένα, το ποσοστό συμμετοχής των μισθωτών και των συνταξιούχων στον συνολικό φόρο εισοδήματος (φυσικών και νομικών προσώπων) αυξήθηκε από 47,94% το 2008 σε 52,59% το 2009. Στον αντίποδα, η συμμετοχή των νομικών προσώπων (μεγάλων και μεσαίων εταιρειών) στη συνολική φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε από 35,01% το 2008 σε 30,79% το 2009 και η συμμετοχή των λοιπών φυσικών προσώπων (αυτοαπασχολούμενων, αγροτών και εισοδηματιών) μειώθηκε από 17,05% το 2008 σε 16,62% το 2009.

Εξάλλου, τα στοιχεία για τα μέσα δηλωθέντα εισοδήματα και τους μέσους όρους φορολογικής επιβάρυνσης όλων των κατηγοριών φορολογουμένων, τα οποία προκύπτουν από τη στατιστική επεξεργασία των φορολογικών δηλώσεων του 2009, δείχνουν ότι το έτος αυτό η μέση φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε με ρυθμό χαμηλότερο από την αύξηση του δηλωθέντος εισοδήματος για τους μισθωτούς και τους εισοδηματίες, και με ρυθμό υψηλότερο από την αύξηση του εισοδήματος για τους αγρότες και τους συνταξιούχους. Έμποροι, βιοτέχνες, βιομήχανοι και ελεύθεροι επαγγελματίες ήταν οι μόνοι που είδαν τις φορολογικές επιβαρύνσεις τους να μειώνονται το 2009, παρά την αύξηση των δηλωθέντων εισοδημάτων τους!

Αναλυτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία από την επεξεργασία των δηλώσεων του 2009, την οποία πραγματοποίησε η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών:

1) Το 53,04% των μισθωτών και των συνταξιούχων, δηλαδή 2.792.292 άτομα με εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες επί συνόλου 5.263.928, εμφάνισαν ετήσιο εισόδημα χαμηλότερο από τα 12.000 ευρώ, που είναι το βασικό αφορολόγητο όριο.

2) Το 83,02% των ατόμων που είχαν εισοδήματα από άλλες πηγές, πλην μισθών και συντάξεων, δηλαδή 2.555.713 άτομα επί συνόλου 3.078.232, δήλωσαν ετήσιο εισόδημα χαμηλότερο από 10.000 ευρώ. Το αφορολόγητο όριο για τους μη μισθωτούς φορολογουμένους ανερχόταν το 2009 σε 10.500 ευρώ, συνεπώς ο αριθμός αυτών που δήλωσαν κάτω από το όριο αυτό εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 2,6 εκατομμύρια τουλάχιστον.

3) Το 64,10% του συνόλου των φορολογουμένων, δηλαδή 5.348.005 επί συνόλου 8.342.160, δήλωσαν ετήσιο ατομικό εισόδημα χαμηλότερο από το ισχύον κατά περίπτωση αφορολόγητο όριο.

4) Εισόδημα χαμηλότερο του αφορολογήτου δήλωσε το 87% των εισοδηματιών, το 56,3% των εμποροβιοτεχνών, το 97,2% των αγροτών και το 70% των ελευθέρων επαγγελματιών.

5) Ετήσιο ατομικό εισόδημα μεγαλύτερο από 100.000 ευρώ δήλωσαν συνολικά 18.942 άτομα από τα 8.342.160 που υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις. Τα άτομα αυτά αντιστοιχούν στο 0,23% του συνόλου.

6) Πάνω από 900.000 ευρώ ετήσιο ατομικό εισόδημα δήλωσαν μόλις 33 μισθωτοί και άλλοι 27 φορολογούμενοι λοιπών κατηγοριών (επιχειρηματίες, αυτοαπασχολούμενοι, εισοδηματίες και αγρότες). Οι φορολογούμενοι που δήλωσαν ατομικό εισόδημα πάνω από 900.000 ευρώ ήταν συνολικά 60 επί συνόλου 8.342.160, δηλαδή αντιστοιχούν σε ποσοστό 0,00072% επί του συνόλου.

7) Το συνολικό εισόδημα που δήλωσαν το 2009 τα 5.655.100 νοικοκυριά τα οποία υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις ανήλθε σε 98,06 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, τα 78,54 δισ. ευρώ, δηλαδή το 68,23%, ήταν εισόδημα που δηλώθηκε από μισθωτούς και συνταξιούχους. Το 2008 τα 5.598.885 νοικοκυριά που υπέβαλαν δηλώσεις εμφάνισαν συνολικό εισόδημα 93,68 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 73,92 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν σε ποσοστό 65,36%, δηλώθηκαν από μισθωτούς και συνταξιούχους.

8) Οι επιχειρήσεις δήλωσαν φορολογητέα κέρδη 16,07 δισ. ευρώ το 2009 έναντι 19,42 δισ. ευρώ το 2008.

9) Το σύνολο του φορολογούμενου εισοδήματος των φυσικών προσώπων και των φορολογητέων κερδών των νομικών προσώπων ανήλθε σε 115,1 δισ. ευρώ το οικονομικό έτος 2009 έναντι 113,09 δισ. ευρώ το οικονομικό έτος 2008.

10) Το 2009 τα φυσικά πρόσωπα πλήρωσαν φόρο εισοδήματος συνολικού ύψους 9,122 δισ. ευρώ, ενώ το 2008 είχαν πληρώσει 8,75 δισ. ευρώ.

11) Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι πλήρωσαν το 2009 συνολικά 6,93 δισ. ευρώ, ενώ το 2008 είχαν πληρώσει 6,45 δισ. ευρώ. Οι υπόλοιπες κατηγορίες φυσικών προσώπων πλήρωσαν 2,19 δισ. ευρώ το 2009 έναντι 2,29 δισ. ευρώ το 2008. Οι επιχειρήσεις και τα λοιπά νομικά πρόσωπα κατέβαλαν στην εφορία 4,05 δισ. ευρώ το 2009 ως φόρο εισοδήματος έναντι 4,71 δισ. ευρώ το 2008.

12) Οι ελεύθεροι επαγγελματίες ήρθαν και το 2009 πρώτοι σε μέσο δηλωθέν εισόδημα από όλες τις πηγές, καθώς δήλωσαν 29.569 ευρώ. Ακολουθούν οι έμποροι, οι βιοτέχνες και οι βιομήχανοι με 21.286 ευρώ, οι μισθωτοί με 19.234 ευρώ, οι συνταξιούχοι με 15.885 ευρώ, οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι με 11.429 ευρώ και οι εισοδηματίες με 6.370 ευρώ. Το μέσο κατά κεφαλήν δηλωθέν εισόδημα για όλες τις κατηγορίες φορολογουμένων διαμορφώθηκε σε 17.340 ευρώ.

13) Η μέση φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε κατά 10% για τους συνταξιούχους, ενώ το μέσο εισόδημά τους αυξήθηκε κατά 4,38%. Για τους μισθωτούς, η μέση επιβάρυνση αυξήθηκε κατά 4,98%, περίπου όσο και το μέσο δηλωθέν εισόδημα (5,16%). Στον αντίποδα, οι έμποροι, οι βιοτέχνες και οι βιομήχανοι είχαν μέση φορολογική επιβάρυνση μειωμένη κατά 4,97%, παρά το γεγονός ότι το μέσο δηλωθέν εισόδημά τους αυξήθηκε κατά 0,92%. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες η μέση επιβάρυνση μειώθηκε κατά 1,23%, αν και το μέσο εισόδημά τους αυξήθηκε κατά 3,01%.
 

• Το ρεπορτάζ της "Μ" και οι σχετικοί πίνακες σε μορφή pdf αρχείου εδώ: σελίδα πρώτη, σελίδα δεύτερη