Της Βαρβάρας Ζούκα
vzouka@makthes.gr

Στρωμένο με… αγκάθια βλέπουν το εργασιακό τους μέλλον οι φοιτητές που σπουδάζουν στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Θεσσαλονίκης. Η μάστιγα της ανεργίας, σε συνδυασμό με τις χαμηλές αμοιβές που λαμβάνουν ακόμη και οι πτυχιούχοι στην αγορά εργασίας, φαίνεται πως δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας στους νέους.
Η αγωνία των νέων ανθρώπων για την επαγγελματική τους αποκατάσταση αποτυπώνεται κατά τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο σε έρευνα σχετικά με τη διασύνδεση σπουδών και απασχόλησης, η οποία διενεργήθηκε μεταξύ 835 φοιτητών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του πανεπιστημίου Μακεδονίας και του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης.
Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι εννέα στους δέκα φοιτητές θεωρούν ότι οι πτυχιούχοι δεν έχουν σήμερα τη θέση που τους αρμόζει στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα, στη σχετική ερώτηση το 52,3% των φοιτητών απάντησε όχι και το 39,2% μάλλον όχι, ενώ μόλις το 8,5% των ερωτηθέντων εκτίμησε πως οι νέοι πτυχιούχοι κατέχουν καταφατικά ή πιθανά τη θέση που τους αξίζει στον εργασιακό στίβο.
Το 40% των ερωτηθέντων υπέδειξε ως το νούμερο ένα πρόβλημα, με το οποίο βρίσκονται αντιμέτωποι οι πτυχιούχοι, την ανεργία. Το 22,8% επεσήμανε ότι το σημαντικότερο πρόβλημα είναι οι χαμηλές αποδοχές, το 14,2% η ετεροαπασχόληση σε τομείς άσχετους με το πεδίο των σπουδών και το 19,2% η εν γένει απαξίωση του πτυχίου.
Σε ό,τι αφορά στις προοπτικές που διανοίγονται για την επαγγελματική τους αποκατάσταση περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές πιστεύουν πως θα μεσολαβήσει αρκετός χρόνος από την ολοκλήρωση των σπουδών τους μέχρι να τακτοποιηθούν σε κάποια σταθερή θέση εργασίας. Εξάλλου, περίπου ένας στους πέντε νέους προοιωνίζει ότι μελλοντικά θα απασχοληθεί σε κάποιον τομέα που δεν σχετίζεται άμεσα με το αντικείμενο των σπουδών του.
Συγκεκριμένα, μόνον τέσσερις στους δέκα φοιτητές πιστεύουν πως η μελλοντική απασχόλησή τους θα συνδέεται άμεσα με τις σπουδές τους, ενώ το 23% θεωρεί πως το αντικείμενο εργασίας του θα έχει ελάχιστη και το 5% απολύτως καμία σχέση με αυτό των σπουδών του. Το 32% των ερωτηθέντων φοιτητών δήλωσε πως δεν μπορεί να κάνει καμία σχετική πρόβλεψη.
Σε ό,τι αφορά στον χρόνο που εκτιμούν ότι θα μεσολαβήσει από την ολοκλήρωση των σπουδών τους μέχρι και την απορρόφησή τους στην αγορά εργασίας, το 19% θεωρεί ότι θα είναι ίσος ή και μεγαλύτερος των δύο ετών, το 30,8% ότι θα κυμαίνεται ανάμεσα στους έξι μήνες και τον ένα χρόνο, ενώ μόλις το 29,6% αισιοδοξεί ότι θα απαιτηθεί διάστημα ίσως και μικρότερο των έξι μηνών. Σε ποσοστό 20,6% οι φοιτητές θεωρούν ότι θα βρουν κάποια απασχόληση σε μικρότερο χρόνο, αλλά σε θέση άσχετη με το αντικείμενο σπουδών τους.
Περίπου ένας στους δύο νέους δηλώνει πως θα διεκδικήσει τον διορισμό του στο δημόσιο. Σε ποσοστό 18,7% οι συμμετέχοντες στην έρευνα δήλωσαν πως θα επιδιώξουν τη δημιουργία της δικής τους επιχείρησης, σε ποσοστό 17,5% πως θα αναζητήσουν εργασία στον ιδιωτικό τομέα, σε ποσοστό 4,6% πως θα απορροφηθούν στην οικογενειακή επιχείρηση, ενώ το 4,1% των ερωτηθέντων απάντησε πως ακόμη δεν έχει αποφασίσει.
Σε ερώτηση σχετικά με τα κριτήρια, στα οποία θα βασίσουν την επαγγελματική επιλογή τους, σε ποσοστό 38,5% οι φοιτητές προέταξαν τις οικονομικές απολαβές, σε ποσοστό 20,6% τις προοπτικές ανέλιξης, σε 16,8% τις δυνατότητες προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, σε 15,6% τη δημιουργικότητα και σε ποσοστό 7,1% το κοινωνικό κύρος που θα τους διασφαλίσει η επιλεγείσα θέση εργασίας.

Θα προτιμούσαν το εξωτερικό
Οι φοιτητές, εξάλλου, εμφανίζονται δυσαρεστημένοι αναφορικά με το επίπεδο σπουδών και τις προοπτικές αποκατάστασης που διανοίγονται για τους νέους στην Ελλάδα. Είναι ενδεικτικό μάλιστα ότι περίπου οκτώ στους δέκα δήλωσαν πως, εάν είχαν τη δυνατότητα, θα επέλεγαν να φύγουν από την Ελλάδα και να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Ειδικότερα, το 23,4% των ερωτηθέντων δήλωσε πως θα επέλεγε για σπουδές τη Μεγάλη Βρετανία, το 33,6% ότι θα σπούδαζε σε άλλη χώρα της Ευρώπης και το 22% ότι θα προτιμούσε κάποιο ίδρυμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Αντίθετα, μόνον το 21% των φοιτητών δήλωσε πως σε κάθε περίπτωση θα παρέμενε για σπουδές στην Ελλάδα.
Περίπου ένας στους δύο φοιτητές, άλλωστε, δήλωσε πως δεν είναι ικανοποιημένος από το επίπεδο των σπουδών που παρέχεται στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ έξι στους δέκα επεσήμαναν ότι κατά την άποψή τους τα ελληνικά πανεπιστήμια υστερούν έναντι των ευρωπαϊκών.
Σε ερώτηση αν η σχολή στην οποία φοιτούν εντάσσεται ή μη στις πρώτες πέντε προτιμήσεις τους, το 70,6% των συμμετεχόντων απάντησε καταφατικά, το 24% είπε ότι ήταν σε χαμηλότερη θέση στη λίστα επιλογής τους και το 5,4% απάντησε πως η σχολή, στην οποία σπουδάζει εν τέλει, αποτελεί τυχαία επιλογή.
Παρ’ ότι, όμως, οι φοιτητές στη συντριπτική πλειονότητά τους σπουδάζουν σε σχολές που βρίσκονται στις υψηλότερες θέσεις των προτιμήσεών τους, σε ένα μεγάλο ποσοστό δηλώνουν πως οι προσδοκίες τους για το τμήμα φοίτησής τους διαψεύστηκαν στην πορεία. Συγκεκριμένα, σε ποσοστό μόλις 20,8% οι ερωτηθέντες απάντησαν πως επαληθεύτηκαν οι προσδοκίες τους για τη σχολή, στην οποία φοιτούν, ενώ σε ποσοστό 36,3% επεσήμαναν ότι επαληθεύτηκαν μόνο εν μέρει και σε ποσοστό 42,9% έδωσαν αρνητική απάντηση.
Ερωτηθέντες εάν πιστεύουν πως υπάρχουν τμήματα των ΑΕΙ και των ΤΕΙ, τα οποία δεν έχουν καμία απήχηση στην αγορά εργασίας και επομένως θα έπρεπε είτε να καταργηθούν είτε να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των εισακτέων τους, σε ποσοστό 56,3% οι φοιτητές απάντησαν καταφατικά, σε ποσοστό 15,7% αρνητικά, ενώ το 28% δήλωσε πως δεν έχει γνώση του θέματος.

Απαραίτητα μεταπτυχιακά και… "μέσον"
Στη συντριπτική πλειονότητά τους οι νέοι δηλώνουν πως προτίθενται να συνεχίσουν τις σπουδές τους και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, καθώς κρίνουν ότι αυτό θα αποτελέσει ένα ισχυρό εφόδιο για την επαγγελματική τους αποκατάσταση. Ειδικότερα, το 85% των φοιτητών θεωρεί πως οι μεταπτυχιακές σπουδές κρίνονται πλέον απαραίτητες στην αγορά εργασίας, ενώ μόλις το 12% θεωρεί πως αυτές δεν είναι αναγκαίες.
Σε ερώτηση, πάντως, ποιο κρίνουν ως το ισχυρότερο εφόδιο για την επαγγελματική αποκατάσταση, πέραν του βασικού τίτλου σπουδών, μόλις το 21,8% των ερωτηθέντων υπέδειξε τη μεταπτυχιακή εξειδίκευση. Το 27,6% των ερωτηθέντων απάντησε πως το ισχυρότερο εφόδιο είναι οι προσωπικές και πολιτικές γνωριμίες και το 22,4% η ύπαρξη προϋπηρεσίας. Σε ποσοστό 15,4% οι ερωτηθέντες εκτίμησαν πως η επαγγελματική αποκατάσταση στηρίζεται κατά βάση στις ατομικές ικανότητες και σε ποσοστό 7,3% στην οικογενειακή παράδοση και στη δυνατότητα διαδοχής σε κάποιο επάγγελμα.

 

• Η ταυτότητα της έρευνας. Την έρευνα σχετικά με τη διασύνδεση σπουδών και απασχόλησης εκπόνησε η εταιρεία συμβούλων εκπαίδευσης και σταδιοδρομίας “Employ O.E.”. Στην έρευνα συμμετείχαν 835 φοιτητές διαφόρων σχολών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του πανεπιστημίου Μακεδονίας και του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης. Η έρευνα διεξήχθη στο διάστημα από τον Νοέμβριο του 2009 μέχρι και τον Μάρτιο του 2010, ενώ τα στοιχεία της επεξεργάστηκαν οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας Χρήστος Ταουσάνης και Κώστας Κότιος, η εκπαιδευτικός Χριστίνα Πετρά, ο πληροφορικός Πέτρος Παπαδόπουλος και η Αναστασία Κεφαλά στη διοικητική υποστήριξη.