Συνέντευξη στη Μαρία Μαθιοπούλου

“Φανταστείτε τη διεθνή οικονομία ως ασθενή, τις τράπεζες ως την καρδιά του και τη ροή των πιστώσεων ως τη ροή αίματος. Τι έχει συμβεί εδώ; Έμφραγμα."

"Όταν προσπαθήσαμε να αντιμετωπίσουμε την καρδιακή προσβολή, διαπιστώσαμε πως δεν ήταν μόνο αυτό το πρόβλημα, αλλά ότι η ροή αίματος είχε μολυνθεί από τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια υψηλού ρίσκου. Και η μόλυνση είχε επεκταθεί και σε άλλα όργανα του σώματος. Προβλήματα στο στομάχι, στο συκώτι, σπασμένο πόδι. Και κάθε ένα έπρεπε να αντιμετωπισθεί ξεχωριστά. Πρώτα όμως οφείλαμε να φροντίσουμε ώστε το αίμα να συνεχίσει να ρέει στην καρδιά. Μέρος της θεραπείας ήταν τα κεφάλαια με τα οποία τροφοδοτήθηκε το τραπεζικό σύστημα. Τα άλλα όργανα, οι βιομηχανικοί κλάδοι, έρχονται μετά. Ελπίζω πως ο ασθενής θα ζήσει τελικά”. Με το γλαφυρό αυτό παράδειγμα περιγράφει ο καθηγητής Χρηματοοικονομικών και Τραπεζικής του πανεπιστημίου της Αλαμπάμα, δρ. Μπέντον Γκαπ, τη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση και τον τρόπο αντιμετώπισής της. Ο κ. Γκαπ, που βρέθηκε για λίγες ώρες στη Θεσσαλονίκη, προσκεκλημένος από το αμερικανικό προξενείο, μίλησε στη “ΜτΚ” για τη διεθνή οικονομική αναταραχή, η οποία “ταξίδεψε” από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε όλο τον κόσμο, αλλά και για την επόμενη μέρα στον τραπεζικό τομέα. Εμφανίστηκε δε αισιόδοξος, κυρίως λόγω της συντονισμένης αντίδρασης των εθνικών κυβερνήσεων απέναντι στην κρίση.

Βλέπετε ένα τέλος στη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση;

Θα χρειαστεί αρκετός καιρός για να περάσει η χρηματοοικονομική κρίση. Εκτιμώ όμως ότι κινούμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση. Πιστεύω ότι σε δύο με τρία χρόνια θα έχει επιτευχθεί πλήρης ανάκαμψη. Ο “ασθενής” θα ανακάμψει σταδιακά, όχι από τη μια στιγμή στην άλλη.

Πιστεύετε ότι τα χειρότερα είναι πίσω μας;

Το εύχομαι. Βέβαια η κρίση έχει αρχίσει να περνά από τον χρηματοοικονομικό τομέα και στην πραγματική οικονομία. Λιγότερη κατανάλωση, λιγότερος δανεισμός, λιγότερες επενδύσεις. Δεν είμαστε όμως πια σε ελεύθερη πτώση, τουλάχιστον στο χρηματοοικονομικό επίπεδο, όπως πριν από λίγο καιρό. Σταδιακά φτάνουμε στον πάτο, ώστε να υπάρξει στη συνέχεια ανάκαμψη. Δεν βλέπω καλά ή κακά σενάρια για το 2009. Βλέπω συνεργασία και αλλαγές. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση ούτε και να αποκλείσει ακόμη και μια επιδείνωση.

Πείτε μου κάτι θετικό που βγήκε από αυτήν την κρίση…

Ευρύτερη παγκόσμια συνεργασία στην αντιμετώπιση των συνεπειών της και ταχύτερη αντίδραση στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των οικονομιών. Οι αρμόδιες ανά τον κόσμο χρηματοοικονομικές αρχές έκαναν καλή δουλειά. Και βέβαια η μεγαλύτερη διαφάνεια που αναμένεται να προκύψει είναι ένα θετικό σημείο.

Πώς φαντάζεστε την επόμενη μέρα για τον τραπεζικό τομέα;

Θα επιστρέψουμε σε μια κανονική λειτουργία. Απλά οι διαδικασίες θα γίνουν περισσότερο διαφανείς. Οι βασικές λειτουργίες όμως δεν θα αλλάξουν. Δεν βλέπω μεγάλες αλλαγές σε τραπεζικά προϊόντα ή πρακτικές. Το σίγουρο είναι πως δεν θα δούμε ξανά πολλά subprime προϊόντα.

Τι πήγε στραβά στο χρηματοοικονομικό σύστημα και φτάσαμε εδώ;

Η τρέχουσα κρίση είναι απόρροια μιας σειράς ενεργειών και ακούσιων συνεπειών που συνέπεσαν χρονικά και έφεραν την απόλυτη καταιγίδα. Η καρδιά όμως του προβλήματος, η χειροβομβίδα που προκάλεσε την έκρηξη ήταν τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου. Υπήρξαν βέβαια και μια σειρά από άλλους βαθύτερους λόγους, όπως η αστικοποίηση, η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ανθρώπων στις πόλεις. Στο Λος Άντζελες ζουν αυτήν τη στιγμή 17 εκατομμύρια άνθρωποι. Ήταν φυσικό ότι θα υπήρχε ζήτηση για κατοικίες και θα επηρεάζονταν οι τιμές των ακινήτων. Το ίδιο συνέβη και σε άλλες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Την ίδια στιγμή οι κυβερνητικές πολιτικές ενθάρρυναν τη λήψη στεγαστικών δανείων, ενώ τα επιτόκια βρίσκονταν σε πτωτική πορεία. Η τιτλοποίηση όμως των επισφαλών δανείων και η πώληση σε τρίτους ήταν η αρχή του τέλους.

Πώς θα χαρακτηρίζατε την αντίδραση των κυβερνήσεων ανά τον κόσμο απέναντι στην κρίση;

Νομίζω ότι κάνουν καλή δουλειά μέσα από τη μεταξύ τους συνεργασία. Βέβαια σε κάθε χώρα υπάρχουν διαφορετικές ανάγκες. Άλλες ανάγκες έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, άλλες η Βρετανία. Όμως ο συντονισμός των εθνικών κυβερνήσεων έχει εξελιχθεί ικανοποιητικά μέχρι στιγμής.

Πώς βλέπετε να κινούνται τα επιτόκια; Θα υπάρξουν και νέες μειώσεις;

Εκτιμώ ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν χαμηλά για κάποιο διάστημα. Όσο για νέες μειώσεις, στην περίπτωση των ΗΠΑ δεν μπορούμε να πέσουμε κάτω από το μηδέν. Ήδη βρισκόμαστε το 1%. Θεωρώ ότι το μέτρο της μείωσης των επιτοκίων, αν και είναι απαραίτητο, δεν είναι πάντα αρκετό ώστε να ενθαρρύνει τον κόσμο να δανειστεί και στη συνέχεια να καταναλώσει. Είναι μια μάλλον αποσπασματική λύση. Οι επιχειρήσεις βέβαια πρέπει να δανειστούν για να επενδύσουν και να καλύψουν τις ανάγκες τους. Σε αυτό το επίπεδο τα χαμηλά επιτόκια βοηθούν, χρειάζονται όμως και άλλες συμπληρωματικές πολιτικές.