Του Κώστα Μαρίνου
marinos@makthes.gr

Εκπρόσωποι 80 βιβλιοθηκών από όλη την Ελλάδα αποδέχτηκαν την πρόσκληση και θα συναντηθούν στη Βέροια, για να μάθουν, να συζητήσουν, να διερευνήσουν μέσα, ώστε οι βιβλιοθήκες όπου εργάζονται να εκφράσουν το πνεύμα των καιρών μας και να καλύψουν τις νέες ανάγκες όσων τις χρησιμοποιούν, αλλά και να αναζητήσουν τρόπους επικοινωνίας με αυτούς που δεν περνούν από το κατώφλι τους.
Πριν από λίγους μήνες γεννήθηκε ένας νέος φορέας. Αν και έχει ως τίτλο το αγγλικό «Future Library», στόχο έχει να βοηθήσει τις βιβλιοθήκες της Ελλάδας να κάνουν ένα βήμα στο μέλλον. Άρα, «βιβλιοθήκες του μέλλοντος» είναι το ζητούμενο, σε μία χώρα που, ομολογουμένως, δεν έχει και πολύ καλή σχέση με αυτούς τους χώρους, παρ’ όλα τα βήματα που έχουν κάνει οι βιβλιοθήκες πολλών πόλεων.
Μία από αυτές είναι η Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας, η οποία, με την πρωτοβουλία όσων εργάζονται εκεί, με το κέφι και τις νέες ιδέες που εφαρμόζουν, έγινε ένα ζωντανό κύτταρο στην πόλη και στην ευρύτερη περιοχή. Η προσφορά της αναγνωρίστηκε εντός και εκτός συνόρων, κι έτσι στο γραφείο του διευθυντή της Γιάννη Τροχόπουλου έφτασε πριν από καιρό μια πρόταση. Αποστολέας της ήταν το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το οποίο του πρότεινε να διερευνήσει την κατάσταση που επικρατεί στις άλλες βιβλιοθήκες της χώρας και το πώς θα μπορούσαν να βελτιωθούν, εάν κρινόταν απαραίτητο.
Ο κ. Τροχόπουλος, αφού ενημέρωσε το υπουργείο Παιδείας, αποδέχτηκε την πρόταση και οργάνωσε μια ομάδα εργασίας. «Κάναμε μια μελέτη, η οποία μάλιστα θα εκδοθεί σύντομα. Ταυτόχρονα υποβάλλαμε και μία ρεαλιστική πρόταση για τη βελτίωσή τους», λέει ο Γιάννης Τροχόπουλος, ο οποίος αποδέχτηκε τον τίτλο του διευθυντή της μη κερδοσκοπικής εταιρείας, με την επωνυμία «Future Library», που κρίθηκε αναγκαίο να συσταθεί για τη διαχείριση όλου του προγράμματος.

Η εξέλιξη του προγράμματος
Η πρώτη φάση του προγράμματος ήταν η αποστολή ενός ερωτηματολογίου στις βιβλιοθήκες (κρατικές, δημοτικές, άλλων φορέων) όλης της χώρας. Μετά τη λήψη των απαντήσεων, άρχισε η προετοιμασία της επόμενης φάσης.
«Υπήρξε μεγάλο ενδιαφέρον, αν λάβουμε υπόψη ότι βρισκόμαστε στο μέσον μιας μεγάλης αποσύνθεσης του λεγόμενου δημόσιου τομέα, συν το γεγονός ότι ο ‘Καλλικράτης’ προκάλεσε πολλές ανακατατάξεις που δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Όμως το όραμα της ‘Future Library’, σε συνδυασμό με την απήχηση του ονόματος της βιβλιοθήκης της Βέροιας, συνετέλεσαν στο να έχουμε μεγάλη συμμετοχή».
Έτσι, εκπρόσωποι από 80 βιβλιοθήκες θα επισκεφθούν τη Βέροια στις 14 Μαρτίου και αμέσως θα πιάσουν δουλειά. «Θέλουμε να τους εμψυχώσουμε στον τρόπο διοργάνωσης της φετινής καμπάνιας, που θα γίνει το καλοκαίρι, με τίτλο ‘Διαδρομές με πυξίδα τη βιβλιοθήκη’, σε όλη τη χώρα. Ακόμη, να τους προσφέρουμε τις δεξιότητες ώστε η καλοκαιρινή καμπάνια να γίνει ένας ετήσιος θεσμός», αναφέρει ο κ. Τροχόπουλος, για τον πρώτο στόχο της βιβλιοθήκης του μέλλοντος.

Τα επόμενα βήματα
Αλλά υπάρχουν και άλλα σχέδια. Κατ’ αρχάς σύντομα θα ανακοινωθεί μια δράση που θα αφορά οκτώ βιβλιοθήκες στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας. Μετά την ολοκλήρωσή της, θα αναζητηθούν τρόποι ώστε να εφαρμοστούν τα αποτελέσματα και σε άλλες περιοχές.
Όπως λέει ο Γιάννης Τροχόπουλος, οι βιβλιοθήκες πρέπει να παρέχουν υπηρεσίες ζωτικής σημασίας, «να μην είναι απλώς χώροι όπου πάω να διαβάσω κάτι, που για μερικές περιοχές και για ανθρώπους που είναι άνεργοι και δεν έχουν τα προς το ζην είναι πολυτέλεια». Έτσι στη βιβλιοθήκη του μέλλοντος, η οποία δεν χάνει τον παραδοσιακό ρόλο του δανεισμού υλικού, θα πρέπει να προστεθούν και άλλες υπηρεσίες που έχουν ανάγκη οι χρήστες τους, όπως η πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, η βοήθεια προς τους ανέργους ώστε να βρίσκουν τρόπους επαγγελματικής αποκατάστασης και η δυνατότητα εκπαίδευσης όσων στερούνται κάποιες δεξιότητες.
Όμως, πόσο εύκολα μπορεί το προσωπικό τους να ανταποκριθεί στις νέες υποχρεώσεις; Το ερώτημα είναι κρίσιμο, αλλά ο Γιάννης Τροχόπουλος είναι αισιόδοξος: «Έχουμε βαθιά πίστη στη θετική ενέργεια του ανθρώπινου παράγοντα και πιστεύουμε πως, με την κατάλληλη εκπαίδευση και δημιουργώντας ένα υγιές περιβάλλον, όλοι θα συστρατευθούν και θα αλλάξει η εικόνα που έχουν μέχρι σήμερα οι βιβλιοθήκες».

Λύσεις στα καθημερινά προβλήματα του πολίτη
Στη διάρκεια του τριήμερου 14-16 Μαρτίου, όσοι αποδέχτηκαν την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση, της Future Library ξέρουν καλά πως δεν θα βρεθούν στη Βέροια για να περάσουν λίγες μέρες σχόλης. Εξ ου και η «πρόκληση», αφού θα παρακολουθήσουν επτά σεμινάρια στα οποία θα κληθούν να πάρουν ενεργό μέρος. Θα μεταφέρουν τις εμπειρίες τους, θα μάθουν από τις εμπειρίες των συναδέλφων τους και, κυρίως, με τη βοήθεια εμψυχωτών, θα προσπαθήσουν να αναπτύξουν πτυχές της δημιουργικότητάς τους.
«Από στόμα σε στόμα… ως το χαρτί» είναι ο τίτλος του πρώτου σεμιναρίου, με θέμα τις τεχνικές και τα μυστικά της αποτελεσματικής επικοινωνίας με τα ΜΜΕ, αλλά και το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το δεύτερο σεμινάριο έχει τίτλο «Βγες έξω!» και το περιεχόμενό του, όπως λέει ο Γιάννης Τροχόπουλος, είναι η επισήμανση της ανάγκης να έρθουν οι βιβλιοθήκες, ως δημόσιοι οργανισμοί, σε επαφή με την κοινωνία, ώστε «να αφουγκραστούν τι ανάγκες υπάρχουν και όλοι μαζί να δημιουργήσουμε το πλέγμα των υπηρεσιών που βοηθά τους πολίτες». Ποια θα είναι η δομή και πώς μπορεί να οργανωθεί η καλοκαιρινή καμπάνια των βιβλιοθηκών είναι το θέμα του τρίτου σεμιναρίου, όπως φανερώνει και ο τίτλος του, «Διαδρομές με πυξίδα τη βιβλιοθήκη», ενώ «Γνωρίζω τον γείτονά μου» είναι το θέμα άλλου σεμιναρίου, στο οποίο θα διερευνηθούν τρόποι ώστε οι βιβλιοθήκες να γίνουν και χώροι συνάντησης πολιτισμών αλλά και, όπως λέει ο Γιάννης Τροχόπουλος, «στοιχείο κοινωνικής αλληλεγγύης. Οι βιβλιοθήκες πρέπει να δώσουν το παράδειγμα ώστε οι πολίτες που είναι σε λίγο καλύτερη μοίρα, σε αυτή τη δίνη που έχει εγκατασταθεί στη χώρα μας, να αποτελέσουν στήριγμα για τους αδύναμους».
Στο σεμινάριο με τίτλο «Ζωντανεύοντας τον φανταστικό κόσμο των βιβλίων» θα αναζητηθούν τρόποι χρήσης θεατρικών τεχνικών για μια «διαφορετική» προσέγγιση του βιβλίου, της ιστορίας του και των περιεχομένων του, ενώ το σεμινάριο «Ο χρόνος που μας χωρίζει-ο χρόνος που μας ενώνει» είναι ένα εικαστικό εργαστήριο.
Μέσο επικοινωνίας όλων των βιβλιοθηκών είναι το www.futurelibrary.gr, και στο τελευταίο σεμινάριο, "Η καλοκαιρινή καμπάνια", θα παρουσιαστούν τρόποι χρήσης του περιεχομένου του ιστότοπου, καθώς και τρόποι συνεργασίας όσων έχουν κινητοποιηθεί, με στόχο τη βελτίωση των βιβλιοθηκών ανά την Ελλάδα.
«Αυτό που επιδιώκουμε», λέει ο Γιάννης Τροχόπουλος, «είναι να ενδυναμώσουμε μια καλή πρακτική, κάτι καλό να το κάνουμε καλύτερο». Και προσθέτει «Όπου υπάρχει πιο παραδοσιακός τρόπος αντιμετώπισης του ρόλου μιας βιβλιοθήκης, προσπαθούμε, με την επέμβασή μας, να δείξουμε δρόμους ώστε να γίνει ένας κοινωνικός χώρος συνάθροισης, ανταλλαγής ιδεών και εξυπηρέτησης του κοινού. Προσπάθεια κοινή είναι να δώσουμε λύσεις στα καθημερινά του προβλήματα».