logo
Εφημερίδα Μακεδονία της Θεσσαλονίκης - Η καθημερινή σας ενημέρωση
100 χρόνια (1911-2011) Εφημερίδα Μακεδονία

ΕΠΤΑΠΥΡΓΙΟ Ενα μνημείο γεμάτο σιωπηλές κραυγές

Στην κατηγορία: Τέχνες
Ημερομηνία: 16/02/2012
Σελίδα εκτύπωσης

Καταφύγιο για τους υπερασπιστές της πόλης, έδρα της οθωμανικής διοίκησης, φυλακές για αντιφρονούντες. Το Επταπύργιο πέρασε από πολλές φάσεις λειτουργίας και αργότερα από πολλές φάσεις συντήρησης, ώστε να γίνει επισκέψιμο στο κοινό κουβαλώντας μνήμες και φωνές, και ατάραχο να συνεχίζει να κοιτά τη Θεσσαλονίκη από ψηλά, καθώς η πόλη συμπληρώνει 100 χρόνια από την απελευθέρωσή της.
 

Google Adsense Center

Της Έλσας Σπυριδοπούλου
elsaspi@gmail.com

Σε μια τέτοια επετειακή χρονιά, λοιπόν, η ομιλία που δίνει σήμερα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού ο αρχιτέκτονας της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (ΕΒΑ) Βασίλης Κονιόρδος, με θέμα «Το Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης: Ιστορία, αποκατάσταση, ανάδειξη», είναι άκρως επίκαιρη.
Πρώτα απ’ όλα ο αρχιτέκτονας υπενθυμίζει ότι το μνημείο μπορεί να ονομάζεται Επταπύργιο -προφανώς κατά το αντίστοιχο φρουριακό συγκρότημα της Κωνσταντινούπολης Yedi Coule (γεντί κουλέ, επτά πύργοι)-, αλλά ο χώρος «αποτελείται από δέκα πύργους, τετράπλευρους και τρίπλευρους, καθώς και τα μεσοπύργια τείχη που τους συνδέουν».
Αυτό το «οχυρό εντός της Ακρόπολης, το τελευταίο καταφύγιο για τους υπερασπιστές της πόλης σε περιόδους πολιορκίας της», πέρασε τρεις φάσεις κατασκευής. «Στην πρώτη φάση περιλάμβανε το βόρειο τμήμα, στο οποίο υπάρχουν πέντε πύργοι και τα ενδιάμεσα τμήματα των τειχών και αποτελούν μαζί τμήμα των τειχών της Ακρόπολης χρονολογούμενο στην περίοδο του Μεγάλου Θεοδοσίου, στο τέλος του 4ου αιώνα», εξηγεί ο αρχιτέκτονας. «Το νότιο τμήμα του μνημείου αποτελείται από άλλους πέντε πύργους και υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκε μεταξύ του 10ου και του 12ου αιώνα. Το τμήμα αυτό προστέθηκε στο προηγούμενο, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα κλειστό σύνολο με φρουριακό χαρακτήρα, και αυτό αποτελεί τη δεύτερη φάση του μνημείου, ενώ ακολουθεί μία τρίτη κατασκευαστική φάση, χρονολογούμενη την περίοδο των Παλαιολόγων, οπότε ολοκληρώνεται ο βυζαντινός αμυντικός χαρακτήρας της οχύρωσης».

Μαρτυρίες
Εν συνεχεία ο κ. Κονιόρδος μας μεταφέρει στα 1431, ένα χρόνο μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς. Τότε πραγματοποιήθηκαν μεγάλης έκτασης επισκευές στο φρούριο, «όπως αυτές αναγράφονται στη μαρμάρινη οθωμανική επιγραφή στον κεντρικό πύργο της εισόδου».
Εκείνη την περίοδο το συγκρότημα χρησιμοποιείται ως έδρα της οθωμανικής διοίκησης, πλαισιωμένη με φρουρά 300 ανδρών. Υπάρχει μάλιστα ενδεικτική αναφορά στους πύργους του φρουρίου «σε έγγραφο του 1733, που βρίσκεται στα Ιστορικά Αρχεία Μακεδονίας. Αφορμή αποτέλεσε η καταγραφή των τηλεβόλων και πυρομαχικών στα φρούρια της Θεσσαλονίκης, προκειμένου να ενισχυθεί ο εξοπλισμός τους».
Επιπλέον, τη δεκαετία του 1890 έχουμε την πρώτη γραπτή μαρτυρία ότι το φρούριο λειτουργούσε σαν φυλακή, για να καλύψει τις ανάγκες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην περιοχή αυτή, αφού δεν επαρκούσαν οι φυλακές της Κωνσταντινούπολης στο αντίστοιχο Γεντί Κουλέ.
«Η μαρτυρία αυτή προέρχεται από τον χάρτη του 1899 της γαλλικής εταιρείας, η οποία ανέλαβε τη χαρτογράφηση της περιοχής για την οθωμανική διοίκηση, στον οποίο δηλώνεται η χρήση του φρουρίου ως φυλακή, ‘prison’», συμπληρώνει ο αρχιτέκτονας.

Έρευνα
Ο καιρός κύλησε, η πόλη απελευθερώθηκε, αλλά από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης μεσολάβησαν 77 χρόνια χρήσης του μνημειακού συγκροτήματος ως φυλακής, του γνωστού «σωφρονιστικού ιδρύματος της χώρας». Στις 3 Ιουνίου 1989 «με κοινή υπουργική απόφαση το φρούριο του Επταπυργίου μαζί με τα οικόπεδα που το περιβάλλουν μεταβιβάζεται από το υπουργείο Δικαιοσύνης στη δικαιοδοσία του υπουργείου Πολιτισμού», αναφέρει ο κ. Κονιόρδος.
Η ΕΒΑ ανέλαβε τη συντήρηση, στερέωση και αποκατάσταση του μνημειακού συγκροτήματος και το 1990, για πρώτη φορά, άρχισε το χρονοβόρο και δύσκολο έργο της αρχαιολογικής έρευνας, της αρχιτεκτονικής μελέτης και τεκμηρίωσής του. Μάλιστα, «το γεγονός ότι η χρήση του Επταπυργίου ως φυλακής καθιστούσε, για όλα αυτά τα χρόνια, αδύνατη την προσέγγισή του από τους μελετητές, έλληνες και ξένους, είχε ως αποτέλεσμα να εκλείπουν στοιχεία ιστορικών και περιηγητών, αλλά και να αποτρέπουν παράλληλα κάθε αυθαίρετη δόμηση ή αλλοίωση του περιβάλλοντος χώρου του, πλην ελάχιστων και περιορισμένης κλίμακας επεμβάσεων», αναφέρει ο αρχιτέκτονας. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι μέχρι σήμερα συνεχίζεται η ιστορική έρευνα σε αρχεία στην Ελλάδα, στη Γαλλία και στην Κωνσταντινούπολη, που «μας επιφυλάσσει κάποιες φορές εκπλήξεις, όπως ένα ζεύγος αρνητικών γυάλινης στερεοσκοπικής φωτογραφικής πλάκας, το οποίο εντόπισα σε παζάρι παλαιοπωλών στο Παρίσι, και μας προσέφερε μοναδικές πληροφορίες για τη δομή του βορειανατολικού αύλειου χώρου του φρουρίου», τονίζει.

Απόδοση στο κοινό
Επί μία πενταετία οι μελέτες ήταν εντατικές και το 1995 υποβλήθηκαν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του υπουργείου Πολιτισμού για έγκριση. Μία χρονιά αργότερα, το 1996, άρχισε ουσιαστικά η υλοποίηση των σοβαρότερων επεμβάσεων στο μνημείο, μέχρι τον Οκτώβριο του 1999, στο πλαίσιο του Β’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, εργασίες που συνεχίστηκαν και στο Γ’ ΚΠΣ, την περίοδο 2000-2006. Στόχος ήταν να γίνει επισκέψιμο το μνημείο στο κοινό και να χρησιμοποιηθούν ορισμένοι χώροι του για δραστηριότητες και πολιτιστικές εκδηλώσεις περιορισμένης κλίμακας.
Έτσι φτάνουμε στο 1999, οπότε με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού στους χώρους των νεότερων κτισμάτων έγινε η εγκατάσταση της έδρας της ΕΒΑ, η δημιουργία δύο μόνιμων εκθεσιακών χώρων, οι οποίοι φιλοξενούν τις εκθέσεις «Βυζαντινή οχυρωματική στην Ελλάδα» και «Ιστορία του Επταπυργίου», μίας αίθουσας συνεδρίων και εκδηλώσεων, καθώς και τα εργαστήρια συντήρησης ευρημάτων.
Για το αύριο του φρουρίου, ο κ. Κονιόρδος αναφέρει την επιθυμία-στόχο της ΕΒΑ «να αναπτύξει περισσότερο το πολιτιστικό της έργο στην περιοχή αυτή σε συνεργασία με τους όμορους δήμους και άλλους κοινωνικούς φορείς».

Πληροφορίες
* Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού (Λεωφ. Στρατού 2). Στις 8 μ.μ. στο νέο κτίριο ομιλία του αρχιτέκτονα της 9ης ΕΒΑ Βασίλη Κονιόρδου «Το Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης: Ιστορία, αποκατάσταση, ανάδειξη».

Τέχνες

Αξιολόγηση

Αριθμός αξιολογήσεων: 0
Τρέχουσα αξιολόγηση: 0

1 είναι η χαμηλότερη και 5 είναι η υψηλότερη τιμή που μπορείτε να δώσετε.

 

Σχόλια

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Προσθήκη Σχολίου
Κωδικός captcha
Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014

ryanair1

Google Adsense Right

Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού
Εκδηλώσεις
Adore
Ταξίδια
The Book