Της Κυριακής Τσολάκη
ktsolaki@makthes.gr

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας πολιτιστικός ακτιβιστής, αφού αυτή είναι και η βασική αρχή που προσπαθεί να εμπνεύσει στη δεύτερη κρατική σκηνή της χώρας. Ο Σωτήρης Χατζάκης αναλύει τις παραμέτρους αυτής της κατεύθυνσης για το ΚΘΒΕ, στο οποίο είναι επικεφαλής και μιλά για μια ενδεχόμενη αποχώρησή του από τη θέση της καλλιτεχνικής διεύθυνσης.    

Αντέχει στην κρίση το ΚΘΒΕ; Με το νέο οργανόγραμμα που έγινε μόλις ανέλαβα και είναι σύμφωνο με τον εσωτερικό κανονισμό και τον ιδρυτικό νόμο του θεάτρου τοποθετήθηκαν οι εργαζόμενοι στις σωστές οργανικές τους θέσεις και ταυτόχρονα αξιοποιήθηκε στο έπακρο η απόδοσή τους και η συμμετοχική τους δυνατότητα.  Όλο αυτό λειτούργησε παράλληλα με μια φιλοσοφία συγκρατημένης οικονομικής πολιτικής.  Έπαιξε επίσης ρόλο η μεγάλη προσοχή στις παραγωγές, ώστε να μην “μαξιμαλίζουν”.  Έτσι κατεβάσαμε το χρέος γύρω στο 1,5 εκατομμύριο ευρώ. Με την οικονομική κρίση έγιναν επίσης περικοπές της τάξεως του 10% σε όλους τους οργανισμούς που εποπτεύονται από το δημόσιο.  Άρα έχουμε 900.000 ευρώ χαμηλότερη ετήσια επιχορήγηση. Ο προϋπολογισμός μας δηλαδή ανέρχεται στα 8.1 εκατομμύρια ευρώ.    

Παρόλα αυτά διευρύνατε τις δράσεις σας. Πώς γίνεται αυτό; Με δραστηριότητες, που είναι σχετικά χαμηλού προϋπολογισμού, με ένα είδος πολιτιστικού ακτιβισμού που διεισδύει μέσα στην κοινωνία, μια που θεωρώ ότι ένα κρατικό θέατρο πρέπει να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και στις ανάγκες της κοινωνίας χωρίς λαϊκισμό και υποχωρήσεις. Αναφέρω ενδεικτικά το κλιμάκιο Μακεδονίας - Θράκης που έφερε ξανά το ΚΘΒΕ κοντά στην επαρχία μετά από 26 χρόνια -αφού βρέθηκε σε 42 χωριά- την αλλαγή του Μικρού Θεάτρου της Μονής Λαζαριστών σε Πειραματική Σκηνή, το φεστιβάλ νεανικών και άστεγων σχημάτων “Χώρος δράσης”, το “Θέατρο στα καφέ” με το έργο “Εκείνος κι εκείνος”. Από εκεί και πέρα μέσα στο καλοκαίρι ξεκινάμε μια σειρά άλλων δράσεων. Έχουμε σκοπό να παρουσιάζουμε την παράσταση “Εκείνος κι εκείνος” στα λεωφορεία του ΟΑΣΘ, ενώ θα “ταξιδέψει” και στις κοντινές πλαζ, ήρθαμε σε επαφή με τους ποδηλάτες για να βοηθήσουμε ώστε να συνειδητοποιήσουν οι πολίτες την αναγκαιότητα των ποδηλατοδρόμων στην πόλη. Επίσης, συνεργαζόμαστε με την Πορτογαλία και την Ισπανία μέσα από την  Ένωση των Θεάτρων της Ευρώπης, ώστε να ετοιμάσουμε παραστάσεις με μετανάστες, οι οποίες θα παιχτούν και στις τρεις χώρες. Υπάρχουν πολλές άλλες δράσεις που φανερώνουν ότι μας ενδιαφέρει ένα θέατρο που να συμμετέχει ενεργά στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Αν προσθέσετε σε όλα αυτά και τη μείωση των τιμών των εισιτηρίων, τότε θα συνειδητοποιήσετε ότι αντιστεκόμαστε στην κρίση έχοντας έναν κοινωνικό ρόλο.    

Η θητεία σας λήγει σύντομα. Θα θέλατε να συνεχίσετε; Διορίστηκα στη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή με θητεία ενός χρόνου και κάτι. Είναι πασιφανές ότι κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν οργανώνει μια στρατηγική και μια φιλοσοφία προγράμματος σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Εννοείται ότι χρειάζεται πάνω από τρία χρόνια για να αποδώσει καρπούς ένας προγραμματισμός.  Όμως εγώ είμαι εδώ και εργάζομαι και ο υπουργός Πολιτισμού κρίνει. Θα συνεχίσω μόνο αν εκείνος θεωρήσει ότι αυτό πρέπει να γίνει.

Είναι αυτονόητο ότι σας ενδιαφέρει να εξακολουθήσετε…  Βέβαια. Δεν αγωνιώ όμως γι’ αυτό. Απλώς κάνω τη δουλειά μου. Εκείνο που χρονικά πιέζει είναι ότι δεν θα ήθελα να οργανώσω και να αναγγείλω ρεπερτόριο που θα δεσμεύσει τον επόμενο διευθυντή για ένα χρόνο, σε περίπτωση που δεν είμαι εγώ επικεφαλής του οργανισμού. Γιατί θα ήταν αδέξιο και λίγο σκληρό να υποστεί ένας νέος διευθυντής τη φιλοσοφία του προηγούμενου. Έτσι θα επιδιώξω μια συνάντηση με τον υπουργό, που φαντάζομαι ότι θα έχει σχηματίσει μια εικόνα, ώστε να κουβεντιάσουμε για όλα αυτά τα θέματα.

Προς τα πού προσανατολίζεστε ως προς το ρεπερτόριο; Στο να συνεχίσει το ελληνικό έργο να καταλαμβάνει μεγάλο χώρο σ’ αυτό. Δηλαδή πέντε τουλάχιστον έργα να είναι ελληνικά. Θεωρώ επίσης ότι θα πρέπει πολύ προσεκτικά να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες ψυχαγωγίας και παιδείας όλων των κατηγοριών κοινού. Πάντως, νομίζω ότι οργανισμοί σαν το ΚΘΒΕ πρέπει να λειτουργούν ερήμην των πολιτικών αλλαγών.

Πώς κρίνετε το σχέδιο οι υποψήφιοι επικεφαλής οργανισμών να καταθέτουν βιογραφικά; Ως μια κίνηση διαφάνειας. Στην περίπτωση αυτή όμως το θέατρο έχει πολλές ιδιαιτερότητες. Έχει δύο διαχειριστικές περιόδους, ανθρώπους που χειρίζονται δύσκολα μηχανήματα, επικίνδυνα για την ασφάλεια των θεατών, στελέχη που πρέπει να έχουν καλλιτεχνική αίσθηση και δεν μπορείς να τα βρεις με μόρια και βαθμολογικά κριτήρια όπως γίνεται στον ΑΣΕΠ.

Πώς σκοπεύετε να κινηθείτε με το Χοροθέατρο του ΚΘΒΕ που δεν είχε έντονη παρουσία την απερχόμενη περίοδο;  Με βάση τον σχεδιασμό μου τον επόμενο χρόνο το Χοροθέατρο θα έχει διπλή διάρκεια παραμονής στην πόλη και κατά κάποιον τρόπο θα αποκατασταθεί η παρουσία του σ’ αυτή. Θα προχωρήσει στην παραγωγή του, αλλά μετά από αυτή δεν θα παραμείνει ανενεργό. Έχουμε σκοπό να εντάξουμε τους χορευτές σε ένα σκεπτικό του να πραγματοποιούν παραστάσεις σε μουσεία και σε άλλους χώρους της πόλης που θέλουμε να αναδείξουμε. Άλλωστε, λόγω της φύσης του χορού, είναι πιο εύκολο γι’ αυτούς να κάνουν περφόρμανς ή και σχόλια για παράδειγμα πάνω σε εικαστικές εκθέσεις. Η παραμονή τους στην πόλη θα ενδυναμώσει τις επαφές με πολλούς από τους πολιτιστικούς οργανισμούς.     

Το συμβόλαιό σας σάς αφήνει τη δυνατότητα να σκηνοθετείτε δύο παραγωγές τον χρόνο. Παρόλα αυτά ασχοληθήκατε μόνο με τους “Αχαρνής”, την καλοκαιρινή παραγωγή του ΚΘΒΕ. Η διοικητική ευθύνη λειτουργεί επιβαρυντικά ως προς την καλλιτεχνική έκφραση; Έχω συνηθίσει σε αυτά από τη θητεία μου στο Εθνικό Θέατρο. Τώρα με την κρίση έκανα μια ενδοσκόπηση και είπα ότι είμαι ένας πολίτης που δουλεύω πολύ, αποδίδω τα πάντα φορολογικά στο κράτος, είμαι καθαρός. Η έννοια μου στο δημόσιο θέατρο είναι να ανταποδίδω στους πολίτες τα λεφτά που μου προσφέρουν. Δεν έχω λόγο να φοβάμαι τη δουλειά. Η δουλειά είναι η καταφυγή μου. Η φθορά ίσως να προέρχεται από κάποια θέματα όχι ακριβώς διοικητικής φύσης, αλλά γραφειοκρατίας και ρουτίνας που πρέπει να πολεμήσει ο δημόσιος φορέας. Κατά τα άλλα η πρόβα σε απογειώνει. Εξάλλου, ο καλλιτεχνικός διευθυντής δεν μπορεί να αποποιηθεί την καλλιτεχνική του ιδιότητα, αρκεί να μην κάνει κατάχρηση.

Γιατί επιλέξατε τον Σταμάτη Κραουνάκη για τον ρόλο του Δικαιόπολη στους “Αχαρνής”; Σκέφτηκα ότι ο μόνος λόγος να ανέβουν οι “Αχαρνής” που έχουν ως ήρωα έναν απελπισμένο από την πτώση των αξιών άνθρωπο είναι να τοποθετήσουμε το έργο στο σήμερα. Ο Κραουνάκης με το θυμικό του, με την ανεπιτήδευτη οργή και τον αθώο ερωτισμό και παγανισμό του, είναι ένα μείγμα Δικαιόπολη. Δεν με ενδιαφέρει καθόλου που δεν είναι αμιγώς ηθοποιός. Ίσα-ίσα αυτό είναι και ένα πλεονέκτημα. Στις πρόβες οι ηθοποιοί συνηθίζουν να οργανώνουν ένα κέλυφος γύρω από τον εαυτό τους και καμιά φορά μιλούν μόνο χωρίς να ακούν. Ο Κραουνάκης ακούει, γιατί έχει την αθωότητα του προσερχόμενου τώρα στον στίβο. Μαζί με τον Κώστα Βουτσά και τον Γρηγόρη Βαλτινό, αλλά και τους καλούς ηθοποιούς του ΚΘΒΕ, θεωρώ ότι θα έχουν ένα αποτέλεσμα αντάξιο της Επιδαύρου.       

Επειδή όμως όλα κάποτε τελειώνουν: Θα επιστρέφατε μετά το ΚΘΒΕ σε έναν ιδιωτικό θίασο;<span style="font-weight: bold;"> </span>Νομίζω ότι είμαι στο ξεκίνημα μιας κατάστασης και η ερώτηση αφορά ίσως πολύ αργότερα. Ποιος ξέρει όμως; Στη ζωή έχει πάντα θέση το αναπάντεχο. Υπηρετώ το θέατρο με τον ίδιο τρόπο που θα το έκανα και σε μια μικρή ομάδα. Οι αρχές μου είναι η δουλειά, ο σεβασμός στα κείμενα και στην παράδοση, η συλλογικότητα και η ομαδικότητα, η αγάπη και η έρευνα για το καινούργιο. Οπουδήποτε και να με βάλεις θα είμαι ευτυχισμένος με αυτές τις συνθήκες. Θεωρώ άλλωστε ότι το πνευματικό κατόρθωμα δεν ορίζεται από τα πνευματικά αξιώματα.