Δεν είναι τυχαίο επίσης που και ο δικός μας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης υπήρξε ένας από τους πρώτους μεταφραστές του στην Ελλάδα (“Το έγκλημα και η τιμωρία”).  Άλλωστε πολλοί έχουν επισημάνει και την πνευματική τους συγγένεια. Ιδιαίτερες χάριτες όμως χρωστούμε οι  Έλληνες στον  Άρη Αλεξάνδρου, ο οποίος μετέφρασε με ενάργεια στη γλώσσα μας το μεγαλύτερο μέρος του ντοστογιεφσκικού σώματος.

Τώρα ένα νέο πόνημα, από τον Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη, έρχεται να προστεθεί σʼ αυτή την προσπάθεια για γνωριμία του ελληνικού αναγνωστικού κοινού με τον Ντοστογιέφσκι.

Τι είναι το “Ημερολόγιο του Συγγραφέα”

Ο Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης μεταξύ άλλων σημειώνει στον πρόλογό του:
“Ευρύτατα γνωστός στο παγκόσμιο κοινό από τα μεγάλα του έργα ο Φιοντόρ Μιχαήλοβιτς Ντοστογιέφσκι έχει και μια άλλη, λιγότερο γνωστή, πλευρά, εκείνη του επιφυλλιδογράφου και του σχολιαστή της σύγχρονης με αυτόν περιρρέουσας πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής πραγματικότητας.
Η πλευρά αυτή του δημιουργικού του έργου φωτίζεται μέσα από τα άρθρα, τα σχόλια, τις επιφυλλίδες και τα δοκίμια που κατά καιρούς δημοσίευσε, τόσο στον ημερήσιο όσο και στον περιοδικό Τύπο της Ρωσίας κατά την διάρκεια της πολυετούς του παρουσίας στα γράμματα και τις τέχνες της μεγάλης αυτής χώρας του Βορρά.

Από το πλήθος των χιλιάδων σελίδων που δημοσιεύτηκαν με την υπογραφή του σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής του, ξεχωριστή θέση κατέχουν τα κείμενα που περιλήφθηκαν στο γνωστό, εδώ και χρόνια, στους αναγνώστες και άλλων χωρών πλην της Ρωσίας ʽΗμερολόγιο του Συγγραφέαʼ.

Πρόκειται για κείμενα που, αρχικά, δημοσιεύτηκαν ως ξεχωριστά κεφάλαια στο περιοδικό ʽΠολίτηςʼ, κάτι σαν ʽπαράρτημαʼ, αν θα θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία της εποχής μας, ή κάτι σαν ʽπεριοδικό μέσα στο περιοδικόʼ, σύμφωνα με την ορολογία της εποχής του συγγραφέα. Τα κείμενα αυτά ήταν ανεξάρτητα από την τρέχουσα ύλη του εβδομαδιαίου περιοδικού ʽΠολίτηςʼ, στο οποίο εκείνη την εποχή ο Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι εκτελούσε χρέη διευθυντή σύνταξης. Μέσα από αυτά ο αναγνώστης θα μπορέσει να δει με χειρουργική ακρίβεια τον δρόμο που ακολούθησε η δημιουργική σκέψη του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι, την ευαισθησία του, τον πόνο που δοκίμαζε από τα πάθη και τα βάσανα των συγχρόνων του, την ελπίδα που κρυβόταν στα τρίσβαθα της ψυχής του. Ταυτόχρονα, ίσως του γεννηθούν διάφορες απορίες όσον αφορά τις πολιτικές του απόψεις. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να ανακαλέσει στην μνήμη του τις συνθήκες της εποχής εκείνης και να κρίνει τις πολιτικές απόψεις του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι με βάση τα τότε ήθη και απόψεις και όχι τις σημερινές. Το αντίθετο κάθε άλλο παρά θα βοηθούσε στην κατανόηση του έργου του ρώσου στοχαστή.

Τα κείμενα αυτά παραδίδουμε σήμερα στον έλληνα αναγνώστη με την ελπίδα ότι μέσα απʼ αυτά θα μπορέσει να κατανοήσει καλύτερα όχι μόνο το δημιουργικό έργο του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι αλλά και την ίδια την προσωπικότητα του μεγάλου αυτού στοχαστή ο οποίος επηρέασε την παγκόσμια σκέψη.

[...]

Ξεκινώντας αυτό το ʽταξίδιʼ σʼ αυτή την άγνωστη στον έλληνα αναγνώστη πλευρά του δημιουργικού έργου του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι, γνωρίζω πολύ καλά ότι το έργο είναι τιτάνιο και απαιτεί ολοκληρωτική αφοσίωση (πολύ περισσότερο που στο παρελθόν άλλοι, όπως ο  Άρης Αλεξάνδρου, έχουν παρουσιάσει εξαίρετα δείγματα μετάφρασης του έργου του Ντοστογιέφσκι, και πολύ δύσκολα η παρούσα μετάφραση θα μπορούσε να διεκδικήσει, έστω και κατʼ ελάχιστο, τα εύσημα εκείνων. Εννοείται ότι όλα τα λάθη και οι παραλείψεις αυτής της προσπάθειας βαραίνουν αποκλειστικά τον υπογράφοντα.

Ως πρωτότυπο στην ρωσική γλώσσα κείμενο χρησιμοποίησα εκείνο που βρίσκεται στη λεγόμενη ʽακαδημαϊκήʼ έκδοση των ʽΑπάντωνʼ του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι, που έγινε από την Ακαδημία Επιστημών της πρώην ΕΣΣΔ και τον εκδοτικό οίκο ʽΝαούκαʼ (ʽΕπιστήμηʼ) στο τότε Λένινγκραντ το 1980 και το σύγκρινα με το αγγλικό κείμενο της έκδοσης Fyodor Dostoyevsky, ʽA Writers Diaryʼ, εκδόσεις ʽQuarter Booksʼ, London 1994. Τα σχόλια που συνοδεύουν αυτό τον τόμο τα δανείστηκα από διάφορα βιβλία, λεξικά και εργασίες για τον Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι, που έχουν δει το φως της δημοσιότητας κατά καιρούς και θα καταλάμβαναν πολύ χώρο για να τις αναφέρω όλες. Για το λόγο αυτό, η ελληνική μετάφραση ακολουθεί την διάρθρωση που έχει η προαναφερθείσα έκδοση”.