Γράφει ο Θωμάς Τζήρος

Τα προβλήματα της εξάπλωσης του Internet στην Ελλάδα είναι λίγο πολύ γνωστά στους χρήστες του. Για χρόνια, το μονοπώλιο του ΟΤΕ, το οποίο υπάρχει ακόμη και σήμερα, ως ένα σημείο, σε ό,τι έχει να κάνει με το δίκτυό του, οι υψηλές τιμές που ζητούν ορισμένοι δήμοι από τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών για να σκάψουν και να περάσουν γραμμές από το έδαφός τους και φυσικά προβλήματα των ιδιωτικών εταιρειών, ήταν και είναι ακόμη, παράγοντες που επιμένουν να μας κρατάνε, πίσω από άλλες χώρες τη Ε.Ε.

Σε ό,τι αφορά τη χρήση και κυρίως τα θέματα ελευθερίας του λόγου στο Internet η χώρα μας δεν έχει ιδιαίτερα προβλήματα, με εξαίρεση περιπτώσεις που θα μπορούσαμε να τις αποδώσουμε είτε στην ασχετοσύνη είτε στον υπερβάλλοντα ζήλο των αρχών που ασχολούνται με το ηλεκτρονικό έγκλημα. Περιπτώσεις όπως αυτή του dirtyworks -όπου για μια φανερή, για όσους ξέρουν από Internet φάρσα, είχαμε σύλληψη για απάτη ή- κυρίως, η σύλληψη του Αντώνη Τσιπρόπουλου στην περίπτωση του blogme.gr -όπου θεωρήθηκε ότι αυτός που αποδελτιώνει blogs έχει την ίδια ευθύνη με αυτόν που γράφει στα blogs- δεν είναι ενδεικτικές της κατάστασης που επικρατεί στη χώρα μας.

Οι 13 "μαύρες τρύπες". Όλα τα παραπάνω όμως μοιάζουν πταίσματα σε σύγκριση με όσα εξελίσσονται στις δεκατρείς χώρες, οι οποίες κατονομάζονται στην ετήσια έκθεση των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα με τον τίτλο "Οι μαύρες τρύπες του Ίντερνετ". Στη φετινή έκθεση, για το 2006, έχουν βγει από το σχετικό κατάλογο η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ, που την προηγούμενη χρονιά είχαν κατηγορηθεί κυρίως για πολιτικές που μπορούσαν να οδηγήσουν σε λογοκρισία στο Internet. Όπως και η Ζιμπάμπουε με το Μπαχρέιν, όπου είχαμε πιο "λάιτ" περιπτώσεις λογοκρισίας. Παραμένουν όμως ο κορμός της προηγούμενης έκθεσης, κάτι που δείχνει ότι τα βήματα είναι και θα είναι για αρκετό καιρό πολύ αργά.

Τυνησία. Η πιο κραυγαλέα περίπτωση, όχι τόσο σε σχέση με την αυστηρότητα των μέτρων της κυβέρνησης αλλά της αντιμετώπισης από τη διεθνή κοινότητα, είναι αυτή της Τυνησίας. Το 2005 η Τυνησία επιλέχθηκε από τον ΟΗΕ να φιλοξενήσει, Νοέμβριο του 2005, την Παγκόσμια Διάσκεψη για την Κοινωνία της Πληροφορίας (World Summit on the Information Society (WSIS)), το μεγαλύτερο γεγονός για το μέλλον του Internet. Παρ' όλα αυτά, ο πρόεδρος της Zine el Abidine Ben Ali έχει πολιτικές για το μέσο που συγκαταλέγονται στις πιο καταπιεστικές στον κόσμο. Όλα τα Internet cafes ελέγχονται από το κράτος. Φιλτράρουν το περιεχόμενο του Web με στενή παρακολούθηση της αστυνομίας. Οι αρχές ασφαλείας παρενοχλούν συνεχώς ανεξάρτητους bloggers και συντάκτες αντικαθεστωτικών sites, προκειμένου να εξασφαλίσουν την αυτολογοκρισία. Μια τέτοια περίπτωση είναι ο Mohammed Abbou, που είναι φυλακισμένος από τον Μάρτιο του 2005, επειδή έκανε κριτική στον πρόεδρο σε ένα online newsletter.

Κίνα. Το καλοκαίρι του 2008 τα βλέμματα όλου του κόσμου θα πέσουν πάνω στην Κίνα που οργανώνει τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αν η Κίνα φημίζεται για κάτι στον τομέα της τεχνολογίας, είναι για την ικανότητά της να φιλτράρει το Internet. Κι αν υπήρχε σχετική λίστα, η Κίνα θα καταλάμβανε την πρώτη θέση. Οι αρχές παρακολουθούν τις εξελίξεις στην τεχνολογία, ώστε να είναι έτοιμες να κλείσουν κάθε παράθυρο ανοιχτής έκφρασης που μπορεί να προκύψει. Αφού αρχικά ασχολήθηκαν με sites και forum, σήμερα κυνηγάνε blogs και sites με ανταλλαγές video. Η Κίνα σήμερα έχει 17 εκατομμύρια bloggers. Λίγοι από αυτούς τολμούν να μιλήσουν για θέματα που αφορούν το καθεστώς, μια και τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι κινέζοι bloggers φιλτράρουν λέξεις που θεωρούνται απαγορευμένες από το καθεστώς. Οι εταιρείες στις οποίες ανήκουν οι υπηρεσίες αυτές, κινεζικές και ξένες, πιέζονται από τις αρχές για έλεγχο του περιεχομένου. Απασχολούν στρατούς διαχειριστών συστημάτων που καθαρίζουν το περιεχόμενο που παράγουν οι bloggers. Ήδη 52 άνθρωποι βρίσκονται στην φυλακή γιατί εκφράστηκαν ελεύθερα μέσα από το Internet. Πολλοί αναρωτιούνται και φοβούνται το ενδεχόμενο εξαγωγής αυτού του μοντέλου λογοκρισίας και παρακολούθησης και εκτός Κίνας.

Ασφυκτικός έλεγχος. Από τις υπόλοιπες χώρες που βρίσκονται στον κατάλογο, οι πιο πολλές φιλτράρουν κρυφά ή φανερά, όπως η Σαουδική Αραβία, τις λέξεις που χρησιμοποιούνται από τους χρήστες και απαγορεύουν την πρόσβαση σε sites που θεωρούνται κακή επιρροή. Πορνογραφικά sites, όσα ασχολούνται με την ομοφυλοφιλία ή με τα δικαιώματα των γυναικών ή με ισραηλινές εκδόσεις είναι κυρίως απαγορευμένα σε μουσουλμανικά κράτη όπως το Ιράν, η Συρία, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος. Όλα όμως ανεξαρτήτως τα κράτη που ανήκουν στη λίστα κάνουν ό,τι μπορούν για να σβήσουν τις φωνές που είναι αντίθετες με το καθεστώς. Από την Κούβα και τη Β. Κορέα που ελέγχουν πλήρως ποιοι θα έχουν πρόσβαση στο Internet, μέχρι τη Συρία που υποβάλλει όσους συλλαμβάνει για την κριτική του καθεστώτος μέσω του Internet σε βασανιστήρια μέσα στις απάνθρωπες φυλακές της. Ως πιο ήπια μορφή ελέγχου εμφανίζεται αυτή του καθεστώτος του Βιετνάμ, αλλά δικαιολογείται εξαιτίας της πίεσης που υφίσταται από τους ξένους διπλωμάτες τώρα που έχει ξεκινήσει συνομιλίες για ένταξή του στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Διακίνηση ιδεών και γνώσεων
Κοινά στοιχεία των χωρών που εμφανίζονται στη λίστα είναι είτε ο φονταμενταλισμός είτε η ανελευθερία των καθεστώτων τους. Το Internet που δεν ελέγχεται από καμία αρχή και που επιτρέπει όλες τις φωνές, είτε συμφωνούμε είτε όχι, είναι σήμερα δείγμα της δημοκρατίας μιας χώρας. Οι προσπάθειες που έχουν γίνει ή που θα ακολουθήσουν κατά καιρούς για το φίμωμα των ανεξάρτητων φωνών θα πρέπει να βρίσκουν απέναντί τους τους σκεπτόμενους πολίτες κάθε χώρας. Το Internet δεν δημιουργήθηκε για τη διευκόλυνση του εμπορίου. Η πρώτη του δοκιμαστική χρήση αλλά και αυτή που παραμένει σήμερα ως η πιο σημαντική ήταν αυτή της διακίνησης ιδεών και γνώσεων, στην αρχή μεταξύ των πανεπιστημίων και σήμερα μεταξύ των κατοίκων αυτού του πλανήτη.