του Φίλιππου Δεργιαδέ

"Πρώτη φορά είδαμε στην κηδεία ενός αιωνόβιου τόσους νέους". Αυτή η φράση, που ακούσθηκε το πρωί του Σαββάτου στο νεκροταφείο της Μαλακοπής από έναν "ηλικιωμένο", ήταν αρκετή για να περιγράψει τα συναισθήματα που κυριάρχησαν στην κηδεία του Γιάννη Ταμτάκου. 

Αρκετές δεκάδες, στην πλειοψηφία τους νέοι, χωρίς στεφάνια, αλλά με σημαίες στα χέρια, ήταν εκεί για να πουν το τελευταίο αντίο στον μπάρμπα Γιάννη, τον τελευταίο εκ των πρωτεργατών της εξέγερσης του Μάη του '36 στη Θεσσαλονίκη, που έφυγε από τη ζωή την περασμένη Παρασκευή, σε ηλικία 100 ετών.
Η τελετή, σεμνή και πολιτική, όπως θα την ήθελε κι ίδιος. Αγκαλιά με μία μαυροκόκκινη σημαία έφυγε για το τελευταίο ταξίδι, συνοδευόμενος από τη Διεθνή και τα λίγα συγκινητικά λόγια που είπαν για αυτόν φίλοι και σύντροφοί του, νέοι άνθρωποι που τον γνώρισαν την τελευταία περίοδο της γεμάτης γεγονότα και δράση ζωής του.
"Κι είμαστε πάλι μαζεμένοι, όλοι εδώ, γι' αυτό το άρωμα της νιότης σου, για να σου πούμε πως υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν τους ανθρώπους αλλιώς, ατίθασους κι ελεύθερους" ήταν μερικά από τα λόγια του αποχαιρετισμού. Πώς όμως να αποχαιρετήσεις με λόγια έναν άνθρωπο σαν τον μπάρμπα Γιάννη; Πώς μπορεί να χωρέσει μια ζωή αγώνα και αγωνίας σε μερικές αράδες; Ο Γιάννης Ταμτάκος ήταν κυριολεκτικά ένα κομμάτι αυτής της πόλης. Την έζησε και την πάλεψε. Τρεις φορές πρόσφυγας και τρεις δραπέτης από τα κάτεργα της ανέχειας και της κατοχής.

Η πνοή του Μπεναρόγια.

"Δεν είμαι ο θεωρητικός, γιατί ο καπιταλισμός δεν με άφησε να βγάλω το σχολείο. Είμαι προσφυγόπουλο από το 1914, γεννηθείς το 1908, και πήρα μέρος σε όλους τους απεργιακούς αγώνες στη Θεσσαλονίκη. Όταν έφτασα το 1914 στη Θεσσαλονίκη, ήμουν πεντέμισι ή έξι χρονών. Ακόμα ζούσε η πνοή του Μπεναρόγια. Η Θεσσαλονίκη ήταν μια διεθνής πόλη. Εβραίοι, Τούρκοι, Έλληνες. Ο δήμαρχος ακόμα Τούρκος και όλοι να πούμε αγωνιζόντουσαν για τα ζητήματα", έλεγε ο ίδιος σε μία εκδήλωση τον Απρίλιο του 2002, περιγράφοντας τις εμπειρίες του από τους συνδικαλιστικούς αγώνες και τη συμμετοχή του στην εξέγερση του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, για την οποία συνελήφθη και φυλακίστηκε.

Μια ζωή εργάτης του δρόμου

Ο Γιάννης Ταμτάκος γεννήθηκε το 1908 στις Φώκιες της Μ. Ασίας. Έρχεται στη Θεσσαλονίκη το 1914 με το πρώτο κύμα προσφύγων. Επιστρέφει το 1919 στην πόλη που γεννήθηκε και επανέρχεται οριστικά το 1922. Το 1924 εντάσσεται στην κίνηση των αρχειομαρξιστών και δραστηριοποιείται στο συνδικαλιστικό κίνημα μέσα από τα δυναμικά σωματεία των τσαγκαράδων και αργότερα των ανέργων. Συμμετέχει στα γεγονότα του 1931 στη Θεσσαλονίκη και στις συμπλοκές στο Σιντριβάνι πυροβολείται από αστυνομικό στο μάγουλο.
Το 1932 γνωρίζεται με τον Άγι Στίνα και το 1934 περνάει στον τροτσκισμό. Πρωτεργάτης στην εργατική εξέγερση το Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, που πυροδοτείται από τη μεγάλη απεργία των καπνεργατών. Κατηγορήθηκε για τα γεγονότα, μαζί με άλλους 52 εργάτες. Στάλθηκε εξορία και φυλακή μέχρι το 1942. Φεύγοντας η κυβέρνηση Τσουδερού τους παρέδωσε στους Γερμανούς. Πολλοί απ' αυτούς εκτελέστηκαν στο σκοπευτήριο της Καισαριανής και στο Νεζερό της Λάρισας. Είχε στο ενεργητικό του πολλές αποδράσεις, με πιο ηρωική αυτήν απ' το Χαϊδάρι. Γνώρισε εκεί τους περισσότερους απ' τους τουφεκισθέντες στην Καισαριανή και θα ήταν ένας παραπάνω νεκρός, αν δεν δραπέτευε. Από το 1942 θα συνδεθεί με τον Κορνήλιο Καστοριάδη, με τον οποίο διατήρησε στενές σχέσεις μέχρι το θάνατο του κορυφαίου έλληνα φιλοσόφου. Επηρεασμένος από το έργο του Καστοριάδη σχετικά με τη γραφειοκρατικοποίηση των Κ.Κ., σταδιακά θα προσεγγίσει την αντιεξουσιαστική αντίληψη. Το 1951 έφυγε "οικονομικός πρόσφυγας" στην Αυστραλία, από όπου επέστρεψε το 1966. Από τις αρχές της δεκαετίας του '80 είχε συνδεθεί με τον αντιεξουσιαστικό χώρο της Θεσσαλονίκης, συμμετέχοντας ενεργά στις εκδηλώσεις του και πλουτίζοντάς τις με την εμπειρία του.

* (Τα στοιχεία από τα βιβλία "Αναμνήσεις μίας ζωής στο επαναστατικό κίνημα" του Γ. Ταμτάκου, "60 χρόνια κάτω από τη σημαία της σοσιαλιστικής επανάστασης" του Αγι Στίνα. Επίσης στοιχεία και φωτογραφίες αντλήθηκαν από τις ιστοσελίδες athens.indymedia.org, resistance2003.gr και vrahokipos.net.).