Της Χριστίνας Ταχιάου

 

Τα blog και τα site φιλοξένησαν εκατοντάδες φωνές διαμαρτυρίας εναντίον του. Ο καλλιτέχνης έδωσε την απάντησή του το περασμένο Σάββατο σε προσωπικό επίπεδο, καθώς προτίμησε να απευθυνθεί στην Κ.Μ., θύμα βιασμού. Επειδή έχει αξία να ακουστεί και η φωνή του κ. Τσόκλη, παραθέτουμε την επιστολή που εστάλη στο ίδιο μέσο στο οποίο εστάλη και η επιστολή της Κ.Μ.: στο protagon.gr.

Αγαπητή μου κυρία Κ.Μ.,
Μέσα στις τόσες ανακρίβειες και προχειρότητες που ακούστηκαν αυτές τις μέρες και που μόνο θλίψη και αηδία μου προκάλεσαν, το δικό σας μήνυμα ομολογώ πως τάραξε την ψυχή μου. Λυπάμαι, γιατί δεν με αγαπάτε. Ίσως -λέω ίσως- αν με γνωρίζατε προσωπικά, να αλλάζατε γνώμη. Το ότι δεν με σέβεστε δεν με απασχολεί, γιατί ποτέ δεν επεδίωξα το σεβασμό, είχα άλλες προτεραιότητες.
Το ότι δεν με εκτιμάτε όμως με στεναχωρεί και γι’ αυτό θα προσπαθήσω ακόμη, παρά την ηλικία μου, να σας πείσω με το έργο μου ότι αξίζω την εκτίμησή σας.
Φοβάμαι ότι έτυχε να πέσετε θύμα ανήθικων ανθρώπων για ακόμη μία φορά, γιατί εκτός από το τραυματικό γεγονός του βιασμού που μαρκάρισε τη ζωή σας αφήνεστε τώρα να παρασυρθείτε από μία άλλου τύπου ανηθικότητα, δίνοντας βάση σε λόγια ανεύθυνα και κακοήθη. Κατασκευές ανθρώπων που παραφράζουν, κομματιάζουν και παραποιούν το νόημα κάποιων πραγμάτων που είπα στην Ιταλία έντεκα χρόνια πριν μιλώντας -ίσως με υπερβολικά έντονο ύφος- για Τέχνη και όχι για Ηθική.
Μην ξεχνάτε ότι η Τέχνη πάντα υπερβάλλει. Εγώ ποτέ δεν είπα ότι είμαι υπέρ των βιαστών, τους οποίους απεχθάνομαι όσο κάθε υγιής και πολιτισμένος άνθρωπος.
Είπα όμως, όπως θα έλεγε κάθε λογικός και πολιτισμένος άνθρωπος, ότι εκτός από το να καταδικάζω οφείλω να γνωρίσω και να κρίνω τις συνθήκες και τους λόγους της σεξουαλικής επιθετικότητας.
Και δεν μιλούσα φυσικά για απεχθείς βιασμούς ανηλίκων ή σεμνών αθώων πλασμάτων, τα οποία θα υπερασπιζόμουν, αν χρειαζόταν, με το ίδιο μου το αίμα, αλλά για την ερωτική έξαρση που προκαλεί ή που θα έπρεπε να προκαλεί η ομορφιά της γυναίκας, όταν αυτή χρησιμοποιείται ή από φιλαρέσκεια ή από μόδα ή από μία κοινωνία που θέλει τη γυναίκα προκλητικό σκεύος ηδονής. Και αναρωτήθηκα τότε αν δεν είναι πιο υγιής και παραγωγική μία αρρενωπότητα, έστω κι αν εκφράζεται επιθετικά στη χειρότερή της περίπτωση, από την ερωτική αδράνεια και αδιαφορία πολλών πια ανδρών προς τη γυναίκα, αδιαφορία που προσβάλλει την ίδια τη Φύση, την ίδια την ομορφιά.
Δεν είχα την απάντηση, μόνο το ερώτημα έθεσα. Έλεγα ακόμη, αν θυμάμαι καλά ύστερα από τόσα χρόνια, ότι είναι ωραίο να μπορείς να αγκαλιάσεις το αντικείμενο του πόθου σου και εδώ θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι καθόλου δεν υποτιμώ τη διάθεση της γυναίκας να επιδεικνύει τα κάλλη της. Είναι η ευλογία του Θεού. Αντίθετα της είμαι ευγνώμων, γιατί έτσι αφυπνίζει τον ερωτισμό μας και ομορφαίνει τη ζωή. Όμως, για να τη σεβαστώ ως υπεύθυνο άνθρωπο, θα ήθελα -αν συνειδητά προκαλεί με τη συμπεριφορά και την εμφάνισή της- να έχει το θάρρος, αν κάτι απρόβλεπτο της συμβεί, να αναλάβει την ευθύνη που της αναλογεί. Αυτό αφορά όσες γυναίκες θέλουν να τις αφορά.
Τέλος σας ζητώ συγγνώμη αν τα λόγια που είχα πει πριν από έντεκα χρόνια στην Ιταλία βρήκαν την ευρωστία και τον τρόπο να ταξιδέψουν στο χρόνο και στο χώρο και να φτάσουν σήμερα σε σας, αποκομμένα από το γενικό πλαίσιό τους και κατ’ επέκταση, φυσικά, παρανοημένα, και να ανασκαλέψουν την ψυχή σας δυσάρεστα. Όμως και πάλι παρασύρομαι και αναρωτιέμαι μήπως αιτία και σπόρος δημιουργικός της ευαισθησίας που αποπνέει το μήνυμά σας, που με συγκίνησε, δεν είναι ακριβώς αυτή η τραυματική σας εμπειρία. Αυτό το οδυνηρά ιερό διαμάντι της υπάρξεώς σας.
Έχω και εγώ στο σώμα μου και στην ψυχή μου πολλά τραύματα. Μα δεν τα φέρω σαν βάρος ούτε τα χρησιμοποιώ σαν άλλοθι. Αντίθετα προσπαθώ να τα μετατρέψω σε πηγές ομορφιάς και συγκίνησης για τους άλλους, για εσάς, που, όπως λέτε, δεν με αγαπάτε. Προσπαθήστε τουλάχιστον να με καταλάβετε και μην ξεχνάτε, παρακαλώ, ότι είμαι δημιουργός διψασμένος για έμπνευση, για αυτό, αν τα λόγια που είπα τότε σας προσέβαλαν, συγχωρέστε με.
Με όλη μου την εκτίμηση και το σεβασμό,
Κώστας Τσόκλης

---

Σάλος με καθυστέρηση 10ετίας
-Η εκπομπή προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 13 Ιουνίου 2000.
-Επαναπροβλήθηκε στις 15 Αυγούστου 2010.
-Οι αντιδράσεις άρχισαν δώδεκα-δεκατρείς μέρες αργότερα.
-Την 1η Σεπτεμβρίου η ΕΡΤ εξέδωσε την παρακάτω ανακοίνωση: «Στις 15.8.2010, το απόγευμα, μεταδόθηκε σε επανάληψη από τη ΝΕΤ το ντοκιμαντέρ με τίτλο ‘Ο Τσόκλης στην Ιταλία’, ένα αφιέρωμα στο γνωστό εικαστικό, η πρώτη προβολή του οποίου είχε γίνει στις 13.6.2000. Στη διάρκεια του ντοκιμαντέρ ο κ. Τσόκλης προβαίνει σε δηλώσεις, οι οποίες απηχούν προσωπικές του απόψεις και δεν συνάδουν με το χαρακτήρα και την αποστολή της δημόσιας τηλεόρασης. Για το λόγο αυτό η ΕΡΤ αισθάνεται την υποχρέωση να ζητήσει συγγνώμη από το κοινό της».
-Στις 2 Σεπτεμβρίου το protagon.gr δημοσιεύει την επιστολή της Κ.Μ.
-Στις 4 Σεπτεμβρίου το protagon.gr δημοσιεύει την απολογία Τσόκλη.